Tội phạm xâm hại tình dục trẻ em trong pháp luật quốc tế và pháp luật hình sự Việt Nam

Bảo vệ quyền trẻ em luôn là yếu tố được chăm sóc số 1 của hội đồng quốc tế nói chung và Nước Ta nói riêng. Nước Ta là vương quốc tiên phong ở châu Á và là vương quốc thứ hai trên quốc tế ký kết và phê chuẩn Công ước của Liên Hợp quốc về quyền trẻ em. Nhà nước ta đã phát hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm mục đích nội luật hóa lao lý của Công ước của Liên Hợp quốc về quyền trẻ em và tạo hành lang pháp lý giải quyết và xử lý những hành vi xâm hại đến quyền trẻ em. Bài viết nghiên cứu và phân tích một số ít pháp luật của pháp luật quốc tế và pháp luật hình sự Nước Ta về hành vi xâm hại tình dục trẻ em, từ đó có 1 số ít quan điểm đề xuất kiến nghị nhằm mục đích hoàn thành xong lao lý của pháp luật hình sự Nước Ta về những tội phạm xâm hại tình dục trẻ em .Xuất phát từ trong thực tiễn xã hội và quan điểm coi việc bảo vệ, chăm nom và giáo dục trẻ em là mối chăm sóc đặc biệt quan trọng số 1, xem con người vừa là tiềm năng vừa là động lực tăng trưởng quốc gia theo xu thế xã hội chủ nghĩa, xem trẻ em là nguồn niềm hạnh phúc của mái ấm gia đình, là tương lai của dân tộc bản địa, là lớp người kế tục sự nghiệp thiết kế xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Nước Ta là vương quốc tiên phong ở châu Á và là vương quốc thứ hai trên quốc tế ký kết và phê chuẩn Công ước của Liên Hiệp Quốc về quyền trẻ em .

Thời gian qua, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm nội luật hóa quy định của Công ước Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em và tạo hành lang pháp lý xử lí những hành vi xâm hại đến quyền trẻ em. Trong đó, hoạt động xây dựng chế tài xử lý những hành vi phạm tội xâm hại trẻ em nói chung và xâm hại tình dục trẻ em nói riêng được đặc biệt quan tâm.

Theo báo cáo của Chính phủ, tính từ ngày 01/01/2015 đến ngày 30/6/2019, cả nước đã phát hiện, xử lý về hình sự và hành chính 8.091 vụ xâm hại trẻ em với 8.709 trẻ em bị xâm hại, trong đó xâm hại tình dục là 6.364 vụ với 6.432 trẻ em, chiếm 73,85% tổng số trẻ em bị xâm hại[1]. Ngoài số trẻ em bị xâm hại bởi các hình thức nêu trên, thì hành vi mại dâm người chưa thành niên cũng đáng báo động, nhiều nghiên cứu cho thấy cả trẻ em nam và nữ ở độ tuổi dưới 12 và dưới 18 đều tham gia vào các hoạt động tình dục vì mục đích thương mại. Theo ước tính có khoảng 13% đối tượng mại dâm ở độ tuổi dưới 18 tuổi[2].

Thực tế trên cho thấy, tội phạm xâm hại trẻ em nói chung và xâm hại tình dục trẻ em nói riêng đang có khunh hướng ngày càng tăng. Đây là những tội phạm rất nguy hại, không riêng gì gây ra thiệt hại cho xã hội, làm băng hoại nền tảng đạo đức mà còn gây ra những tổn thương nặng nề về sức khỏe thể chất và tâm ý rất khó khắc phục so với nạn nhân. Chính vì nguyên do như trên nên đặt ra nhu yếu cấp thiết cần có những công cụ đấu tranh kịp thời mà một trong những công cụ chính là pháp lý .
1. Quy định pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam về tội phạm xâm hại tình dục trẻ em
Thứ nhất, quy định pháp luật quốc tế về tội phạm xâm hại tình dục trẻ em

Nhằm tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động đấu tranh, xử lý hành vi xâm hại tình dục trẻ em, một loạt các văn kiện pháp lý quốc tế đã được ban hành. Những văn kiện pháp luật quốc tế quan trọng quy định về vấn đề này bao gồm Công ước về quyền trẻ em (1989) và Nghị định thư không bắt buộc bổ sung Công ước về quyền trẻ em về việc buôn bán trẻ em, mại dâm trẻ em và văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em (2000), Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (2000) (UNTOC) và Nghị định thư về việc ngăn ngừa, phòng chống và trừng trị việc buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, bổ sung Công ước về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia của Liên Hợp Quốc (2000) và Công ước số 182 về nghiêm cấm và hành động khẩn cấp xóa bỏ các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất (1999) của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) (Công ước 182 của ILO). Đồng thời, một số văn kiện khác cũng bao hàm các quy định chung về nghĩa vụ bảo vệ trẻ em.


Công ước của Liên Hiệp Quốc về quyền trẻ em kiến thiết xây dựng một tiêu chuẩn phổ quát về quyền trẻ em và đặt ra yên cầu với những vương quốc thành viên, theo đó, trong toàn bộ những hành vi tương quan đến trẻ em, mặc dù rằng những cơ quan phúc lợi xã hội công cộng hay tư nhân, Tòa án, những nhà chức trách hành chính hay những cơ quan lập pháp thực thi thì quyền lợi tốt nhất của trẻ em phải là mối chăm sóc số 1 [ 3 ] .
Công ước của Liên Hiệp Quốc về quyền trẻ em cũng đặt ra những chuẩn mực pháp lý quan trọng tương quan đến cuộc đấu tranh bảo vệ trẻ em khỏi xâm hại tình dục và tạo ra những chính sách tương thích để trẻ em tham gia vào những quy trình tư pháp hoặc hành chính. Điều 34 lao lý những vương quốc phải thực thi những giải pháp tương thích với thực trạng của mình và phối hợp với những vương quốc khác để bảo vệ trẻ em tránh khỏi mọi hình thức bóc lột tình dục và xâm hại tình dục, nhu yếu những vương quốc phải có những giải pháp thích hợp ở cấp vương quốc để ngăn ngừa : ( i ) Việc xúi giục hay ép buộc trẻ em tham gia vào bất kể hoạt động giải trí tình dục phạm pháp nào ; ( ii ) Việc sử dụng có đặc thù bóc lột trẻ em trong những hoạt động giải trí mại dâm và những hoạt động giải trí tình dục trái pháp lý khác ; ( iii ) Việc sử dụng có đặc thù bóc lột trẻ em trong việc màn biểu diễn và triển khai những tài liệu khiêu dâm [ 4 ] .
Nghị định thư không bắt buộc bổ sung Công ước của Liên Hiệp Quốc về quyền trẻ em về việc kinh doanh trẻ em, mại dâm trẻ em và văn hóa truyền thống phẩm khiêu dâm trẻ em ( 2000 ) yên cầu những vương quốc thành viên phải có giải pháp đơn cử để nghiêm cấm việc mua và bán trẻ em, mại dâm trẻ em và khiêu dâm trẻ em – những hoạt động giải trí mà bản thân văn kiện này nhìn nhận là có tương quan mật thiết tới hành vi xâm hại tình dục trẻ em. Những định nghĩa được pháp luật trong Nghị định thư này là những định nghĩa rộng, bao trùm nhiều hành vi khác nhau như : Mại dâm trẻ em ( việc sử dụng trẻ em vào những hoạt động giải trí tình dục để nhận tiền hoặc bất kỳ hình thức thanh toán giao dịch nào khác ), khiêu dâm trẻ em ( bất kể sự biểu lộ nào, dù bằng bất kể phương tiện đi lại gì, việc trẻ em tham gia vào những hoạt động giải trí tình dục một cách rõ ràng, thật hoặc mô phỏng hoặc bất kể sự biểu lộ nào về những bộ phận sinh dục của trẻ em đa phần nhằm mục đích những mục tiêu tình dục ). Nghị định thư này cũng lao lý những vương quốc thành viên phải hình sự hóa những hành vi kể trên bất kể hành vi đó được thực thi dưới hình thức nào ( ví dụ : Hành vi này luôn luôn cấu thành tội phạm bất kể là do cá thể thực thi hay có tổ chức triển khai, trong một nước hay xuyên vương quốc ). Ngoài ra, Nghị định thư này còn yên cầu hình sự hóa và có chế tài xử phạt thích đáng so với những hành vi nghiêm trọng tương quan tới xâm hại tình dục trẻ em như : Cung cấp, chuyển giao, hay đảm nhiệm trẻ em dưới bất kể hình thức nào nhằm mục đích mục tiêu bóc lột tình dục trẻ em ; mời chào, tìm giúp, môi giới hoặc phân phối trẻ em cho mục tiêu mại dâm trẻ em ; làm ra, phát tán, thông dụng, nhập khẩu, xuất khẩu, chào mời, bán hoặc tàng trữ tài liệu khiêu dâm trẻ em và tổ chức triển khai, xúi giục, giúp sức người thực thi tội phạm thực thi một trong những hành vi kể trên hoặc hành vi của người thực thi tội phạm ở tiến trình chưa hoàn thành xong .
Thứ hai, quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam về tội phạm xâm hại tình dục trẻ em
Bộ luật Hình sự năm năm ngoái không pháp luật trực tiếp hành vi xâm hại tình dục trẻ em là một tội danh, tuy nhiên, hành vi này sẽ bị giải quyết và xử lý hình sự trải qua 1 số ít tội danh khác tương quan đến hành vi này, đơn cử :
Xâm hại tình dục:Bộ luật Hình sự năm năm ngoái ghi nhận một số ít tội tương quan tới xâm hại tình dục trẻ em, theo đó, bất kể hành vi giao cấu nào với trẻ em dưới 13 tuổi đều bị coi là hiếp dâm người dưới 16 tuổi và phải chịu mức hình phạt nghiêm khắc với khung hình phạt cao nhất là tử hình. Bộ luật Hình sự năm năm ngoái cũng có pháp luật một số ít tội danh khác như : Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi ( Điều 144 ) [ 5 ], Tội giao cấu hoặc triển khai hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi ( Điều 145 ) và Tội dâm ô so với người dưới 16 tuổi ( Điều 146 ), Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục tiêu khiêu dâm ( Điều 147 ). Như vậy, so với hành vi xâm hại tình dục trẻ em Bộ luật Hình sự năm năm ngoái đã có những lao lý lao lý đơn cử và có chế tài hình sự nghiêm khắc đối những hành vi này, cung ứng được nhu yếu của những văn bản pháp lý quốc tế .
Mại dâm trẻ em:

 Bộ luật Hình sự hiện hành không quy định riêng một tội danh về “mại dâm trẻ em”. Tuy nhiên, Điều 329 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định hành vi về mua dâm với người dưới 18 tuổi, cụ thể, những người có hành vi mua dâm với người dưới 18 tuổi sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bất kể người chưa thành niên đồng ý với hành vi đó. “Mua dâm” được định nghĩa là hành vi của một người mua chuộc một trẻ chưa thành niên bằng lợi ích vật chất để trẻ đồng ý với hành vi giao cấu. Người mua dâm trẻ em dưới 13 tuổi bị xử lý về hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi và bị áp dụng chế tài nghiêm khắc. Bộ luật Hình sự cũng cấm hành vi chứa chấp mại dâm (Điều 327) và môi giới mại dâm (Điều 328). Đối với cả hai tội danh này, hình phạt tăng nặng sẽ được áp dụng cho tội danh đối với trẻ em từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi và từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi.

Khiêu dâm trẻ em:Điều 326 Bộ luật Hình sự năm năm ngoái quy định tội truyền bá văn hoá phẩm đồi trụy gồm có những hành vi : Làm ra, sao chép, lưu hành, luân chuyển, mua và bán hoặc tàng trữ nhằm mục đích thông dụng sách, báo, tranh, ảnh, phim, nhạc hoặc những vật phẩm khác có đặc thù đồi trụy hoặc hành vi khác truyền bá văn hoá phẩm đồi trụy. Trường hợp phạm tội truyền bá văn hoá phẩm đồi trụy so với người dưới 18 tuổi thì hình phạt là tù từ 03 năm đến 10 năm. Ngoài ra, người phạm tội còn hoàn toàn có thể bị vận dụng hình phạt bổ trợ như phạt tiền, cấm hành nghề hoặc làm việc làm nhất định. Các thuật ngữ được sử dụng trong Bộ luật Hình sự năm năm ngoái để hình sự hoá hành vi truyền bá văn hoá phẩm đồi trụy cơ bản đã phân phối được những nhu yếu của Nghị định thư không bắt buộc của Công ước về quyền trẻ em .
Nhìn chung, theo lao lý của Luật Hình sự Nước Ta, mặc dầu không pháp luật trực tiếp hành vi xâm hại tình dục trẻ em nhưng trải qua những tội danh đơn cử khác tương quan đến nhóm hành vi xâm hại tình dục trẻ em phần nào cũng đã tiếp cận và sát hợp với những văn bản pháp lý quốc tế về quyền trẻ em .
2. Một số bất cập và đề xuất hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam về các tội phạm xâm hại tình dục trẻ em
Trên cơ sở nhìn nhận lao lý của pháp luật quốc tế và pháp luật hình sự Nước Ta về những tội phạm tương quan đến hành vi xâm hại tình dục trẻ em, chúng tôi nhận thấy còn một số ít chưa ổn và có một số ít yêu cầu hướng triển khai xong pháp luật hình sự như sau :
Thứ nhất,để tạo cơ sở cho việc thiết kế xây dựng lao lý về hành vi xâm hại tình dục trẻ em cần thống nhất khái niệm “ trẻ em ”. Trước đây, Bộ luật Hình sự năm 1999 đồng thời sử dụng hai khái niệm “ trẻ em ” và “ người chưa thành niên ”. Các khái niệm này được ghi nhận trong những luật đơn cử, theo Luật Trẻ em năm năm nay pháp luật “ trẻ em là người dưới 16 tuổi ” ( Điều 1 ) ; còn theo Bộ luật Dân sự năm năm ngoái thì “ người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi ” ( Điều 21 ). Việc sử dụng đồng thời hai khái niệm này tạo ra sự phân biệt “ không cố ý ” giữa trẻ em dưới 16 tuổi và người từ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi ( với vai trò là nạn nhân ). Quy định như trên phần nào cũng chưa tương thích với lao lý của pháp lý quốc tế, theo đó, những vương quốc phải định nghĩa “ trẻ em ” là mọi người dưới 18 tuổi. Về yếu tố này, Bộ luật Hình sự năm năm ngoái đã có sự sửa đổi không sử dụng thuật ngữ “ trẻ em ” và “ người chưa thành niên ” mà sử dụng những mốc độ tuổi để xác lập như một diễn biến định khung tăng nặng trong những tội tương quan đến người dưới 18 tuổi ( với vai trò là nạn nhân ). Tuy nhiên, việc pháp luật như vậy cũng chỉ đổi khác về mặt hình thức chưa phản ánh được nội hàm của thuật ngữ “ trẻ em ” theo Công ước quốc tế về quyền trẻ em, điều này đặt ra nhu yếu phải liên tục điều tra và nghiên cứu sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng lan rộng ra độ tuổi của nạn nhân ( so với cả người từ 16 đến dưới 18 tuổi ) để bảo vệ toàn bộ trẻ em được bảo vệ khá đầy đủ theo pháp luật của những chuẩn mực quốc tế và bảo vệ sự tương thích giữa luật vương quốc và luật quốc tế .
Thứ hai,mặc dầu Bộ luật Hình sự năm năm ngoái đã có sự đổi khác ở 1 số ít tội danh tương quan đến yếu tố xâm hại tình dục trẻ em, tuy nhiên, cũng có 1 số ít nội dung khác cần phải được nghiên cứu và điều tra bổ trợ. Chẳng hạn, hành vi gây tình cảm với nạn nhân ( Grooming conduct ) lúc bấy giờ chưa được tội phạm hóa trong Bộ luật Hình sự năm năm ngoái. Hành vi này xảy ra khi kẻ phạm tội xâm hại tình dục trẻ em – có hành vi truy lùng để mở màn và tăng trưởng mối quan hệ với trẻ em, sử dụng quan hệ đó để kiến thiết xây dựng lòng tin nhằm mục đích mục tiêu sau cuối là tiến tới việc xâm hại tình dục trẻ em đó [ 6 ]. Trong Luật Hình sự Nước Ta, hành vi gây tình cảm nhằm mục đích thực hiện hành vi phạm tội khá tương đương với hành vi sẵn sàng chuẩn bị triển khai tội phạm ( Điều 14 Bộ luật Hình sự năm năm ngoái ), tuy nhiên, những hành vi tương quan đến chuẩn bị sẵn sàng thực thi tội phạm xâm hại tình dục trẻ em lại không phải chịu nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự chính điều này tạo ra khoảng trống pháp lý và không bảo vệ tính răn đe, phòng ngừa so với người sẵn sàng chuẩn bị triển khai hành vi xâm hại tình dục trẻ em .
Thứ ba,để tương thích với Công ước quốc tế về quyền trẻ em và những văn bản pháp lý tương quan, Bộ luật Hình sự năm năm ngoái đã pháp luật việc chứa mại dâm và môi giới mại dâm người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi như thể một diễn biến tăng nặng trong hai tội này ( Điều 327, Điều 328 Bộ luật Hình sự năm năm ngoái ) .

Về mặt lập pháp có thể thấy mối liên hệ giữa ba hành vi chứa mại dâm, môi giới mại dâm và mua dâm người dưới 18 tuổi, nhưng việc xây dựng nội dung của ba điều luật này còn thiếu sự thống nhất. Chẳng hạn, trong trường hợp người có hành vi chứa chấp, môi giới mại dâm hoặc mua dâm mà nạn nhân là trẻ em duới 13 tuổi, thì người phạm tội không bị xử về các hành vi chứa chấp hay môi giới mại dâm hay mua dâm người dưới 18 tuổi mà bị xử về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (đối với người có hành vi mua dâm trẻ em) hoặc với vai trò là người đồng phạm cho hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi (đối với người có hành vi chứa, môi giới mại dâm). Tuy nhiên, nếu người mua dâm người dưới 13 tuổi chưa thực hiện được hành vi phạm tội, thì không thể xử lý người có hành vi mua dâm cũng như người chứa chấp, môi giới mại dâm. Trong khi đó, độ tuổi của nạn nhân dưới 13 tuổi chưa được nhà làm luật ghi nhận trong tội chứa mại dâm và môi giới mại dâm dẫn tới lúng túng khi cá thể hoá trách nhiệm hình sự của người chứa và môi giới mại dâm người dưới 13 tuổi. Chính vì thế, theo quan điểm chúng tôi, cần phải bổ sung tình tiết tăng nặng chứa chấp, môi giới mại dâm đối với người dưới 13 tuổi để xử lý về các hành vi này (trong trường hợp người mua dâm người dưới 13 tuổi chưa thực hiện được hành vi mua dâm).

TS. Nguyễn Tất Thành
Khoa Luật, Đại học Văn Lang
ThS. Nguyễn Duy Dũng
Khoa Luật, Đại học Nguyễn Tất Thành
 

[1]. Chính phủ (2020), Báo cáo việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em, Hà Nội, tr. 03.[2]. Bộ Công an, Báo cáo tổng kết thực hiện đấu tranh phòng chống mại dâm giai đoạn 2001 – 2005 và kế hoạch đấu tranh phòng chống mại dâm giai đoạn 2006 – 2010.[3]. Liên Hợp Quốc (1989), Công ước về quyền trẻ em, Điều 3.[4]. Liên Hợp Quốc (1989), Công ước về quyền trẻ em, Điều 34.[5]. “Cưỡng ép quan hệ tình dục với trẻ em” được định nghĩa là “dùng những thủ đoạn lừa đảo để dụ dỗ trẻ em phụ thuộc vào người vi phạm hoặc dụ dỗ trẻ vào hoàn cảnh buộc phải quan hệ tình dục với người vi phạm mà trái với ý muốn của trẻ”.[6]. Luật quốc gia của Úc, Anh và Mỹ đã dẫn chứng những điển hình bằng việc quy định các tội danh cụ thể cho hành vi dụ dỗ, chẳng hạn, theo Trung tâm Tội phạm Công nghệ cao châu Âu (EUROPOL), hành vi gây cảm tình với nạn nhân là “các yếu tố của tội phạm bao gồm đề xuất cố ý của một người đã thành niên để gặp gỡ với một trẻ em (người chưa đến tuổi hợp pháp đối với các hành vi tình dục) với ý định thực hiện hành vi xâm hại tình dục” (xem thêm: UNODC (2014), Bóc lột tình dục trẻ em trong du lịch và lữ hành: Báo cáo phân tích hệ thống pháp luật quốc gia, tr. 21).
Nguồn: Tạp chí dân chủ pháp luật
pháp luật pháp lý quốc tế về tội phạm xâm hại tình dục trẻ emquy định hiện hành của pháp lý Nước Ta về tội phạm xâm hại tình dục trẻ emXâm hại tình dục : Mại dâm trẻ em : Khiêu dâm trẻ em : Thứ nhất, Thứ hai, Thứ ba, [ 1 ]. nhà nước ( 2020 ), Báo cáo việc triển khai chủ trương, pháp lý về phòng, chống xâm hại trẻ em, TP.HN, tr. 03. [ 2 ]. Bộ Công an, Báo cáo tổng kết thực thi đấu tranh phòng chống mại dâm tiến trình 2001 – 2005 và kế hoạch đấu tranh phòng chống mại dâm quá trình 2006 – 2010. [ 3 ]. Liên Hiệp Quốc ( 1989 ), Công ước về quyền trẻ em, Điều 3. [ 4 ]. Liên Hiệp Quốc ( 1989 ), Công ước về quyền trẻ em, Điều 34. [ 5 ]. “ Cưỡng ép quan hệ tình dục với trẻ em ” được định nghĩa là “ dùng những thủ đoạn lừa đảo để dụ dỗ trẻ em nhờ vào vào người vi phạm hoặc dụ dỗ trẻ vào thực trạng buộc phải quan hệ tình dục với người vi phạm mà trái với ý muốn của trẻ ”. [ 6 ]. Luật vương quốc của Úc, Anh và Mỹ đã dẫn chứng những nổi bật bằng việc pháp luật những tội danh đơn cử cho hành vi dụ dỗ, ví dụ điển hình, theo Trung tâm Tội phạm Công nghệ cao châu Âu ( EUROPOL ), hành vi gây tình cảm với nạn nhân là “ những yếu tố của tội phạm gồm có yêu cầu cố ý của một người đã thành niên để gặp gỡ với một trẻ em ( người chưa đến tuổi hợp pháp so với những hành vi tình dục ) với dự tính thực thi hành vi xâm hại tình dục ” ( xem thêm : UNODC ( năm trước ), Bóc lột tình dục trẻ em trong du lịch và lữ hành : Báo cáo nghiên cứu và phân tích mạng lưới hệ thống pháp lý vương quốc, tr. 21 ). Nguồn : Tạp chí dân chủ pháp lý

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *