Tổng quan về phạt vi phạm hợp đồng (phần 1)

P.1 – Khái quát và Điều Kiện Áp Dụng Thỏa Thuận Phạt Vi Phạm

Tóm tắt : Phạt vi phạm là một giải pháp bảo vệ triển khai nghĩa vụ và trách nhiệm trong Hợp đồng và được vận dụng tiếp tục trong những thanh toán giao dịch dân sự, thương mại và kiến thiết xây dựng nhằm mục đích răn đe và giải quyết và xử lý những vi phạm theo hợp đồng. Phạt vi phạm cũng đồng thời cũng là một giải pháp khắc phục, xử lý một phần hậu quả, thiệt hại. Dù vậy, thực tiễn cho thấy không riêng gì những doanh nghiệp mà còn có những cơ quan tài phán gặp khó khăn vất vả trong việc xác lập rõ tính pháp lý của thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm cũng như giá trị của mức phạt .
Trong khoanh vùng phạm vi của chuỗi bài viết tương quan đến Thỏa thuận phạt vi phạm Hợp đồng này, tác giả sẽ trình diễn những pháp luật pháp lý cũng như thực tiễn về thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm Hợp đồng và về những xu thế xét xử của Cơ quan tài phán có thẩm quyền tại Nước Ta .

1. Khái quát về thỏa thuận phạt vi phạm trong Hợp đồng

Thỏa thuận phạt vi phạm trong Hợp đồng là một trong những lao lý rất thông dụng trong không riêng gì những hợp đồng thương mại mà còn trong những thanh toán giao dịch dân sự, đặc biệt quan trọng còn là lao lý đặc biệt quan trọng quan trọng so với 1 số ít hợp đồng mà có đặc thù khó chứng tỏ thiệt hại trong thực tiễn và trực tiếp. Thỏa thuận về phạt vi phạm giúp những bên tránh những thủ tục tranh chấp lê dài do phải xác lập mức độ thiệt hại và mức bồi thường tương ứng. Ngoài ra, khác với Bồi thường thiệt hại, Phạt vi phạm hợp đồng không chỉ có đặc thù là giải pháp khắc phục hậu quả thường thì mà còn là một chế tài răn đe, nhắc nhở nhầm bảo vệ những bên phải triển khai đúng nghĩa vụ và trách nhiệm đã cam kết trong Hợp đồng .

Chế định phạt vi phạm hợp đồng đã được pháp luật Việt Nam ghi nhận rất lâu đời tại Pháp lệnh Hợp đồng Kinh tế 1989, Pháp lệnh Hợp đồng dân sự 1991, các đời của Bộ luật Dân sự (1995-2005 và 2015), các đời của Luật Thương mại (1997-2005) và Luật Xây dựng 2014. Có thể thấy các quy định pháp luật về thỏa thuận phạt vi phạm hiện nay không chỉ được xây dựng và ghi nhận tại nguồn luật chung là Bộ luật dân sự 2015 (“BLDS”) (Điều 418 BLDS) mà còn tại các nguồn luật chuyên ngành là Luật Thương mại 2005 (“LTM”) (Điều 300 và 301 LTM) và Luật xây dựng 2014 (“LXD”) (Điều 141.1 và Điều 146.2).

Mặc dù Thỏa thuận về phạt vi phạm được lao lý tại nhiều nguồn luật thì khái niệm và chính sách của chế tài này vẫn không biến hóa. Theo đó, Phạt vi phạm hợp đồng vẫn luôn là sự thỏa thuận hợp tác giữa những bên trong hợp đồng, trong đó bên vi phạm nghĩa vụ và trách nhiệm sẽ phải nộp một khoản tiền cho bên bị vi phạm. Tuy nhiên, trên thực tiễn để vận dụng được chế tài này thì những bên cần phải hiểu rõ về điều kiện kèm theo vận dụng của thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm hợp đồng .

2. Điều kiện áp dụng Thỏa thuận về phạt vi phạm

Dựa trên thực chất và khái niệm trên thì tất cả chúng ta hoàn toàn có thể hiểu về điều kiện kèm theo để được vận dụng của Thỏa thuận phạt vi phạm như sau :

(1) Hợp đồng không bị vô hiệu 

Hợp đồng vô hiệu không làm phát sinh, biến hóa, chấm hết quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm dân sự của những bên kể từ thời gian xác lập – Điều 131.1 BLDS. Nghĩa là những bên sẽ không bị ràng buộc bởi những nghĩa vụ và trách nhiệm đã cam kết trong hợp đồng, gồm có cả thỏa thuận hợp tác về phạt vi phạm Hợp đồng .
Do đó, chỉ khi hợp đồng có hiệu lực thực thi hiện hành thì thỏa thuận hợp tác về phạt vi phạm hợp đồng mới có hiệu lực thực thi hiện hành và có giá trị pháp lý ràng buộc nghĩa vụ và trách nhiệm so với những bên .

(2) Phải có thỏa thuận về Phạt vi phạm hợp đồng

“ Có thỏa thuận hợp tác ” được xem như thể một điều kiện kèm theo tiên quyết khi vận dụng chế tài Phạt vi phạm Hợp đồng. Đây cũng là một điểm phân biệt rõ ràng giữa Phạt vi phạm Hợp đồng với Bồi thường thiệt hại. Trong khi sự thỏa thuận hợp tác không phải là điều kiện kèm theo bắt buộc của Bồi thường thiệt hại thì Sự thỏa thuận hợp tác giữa những bên là điều kiện kèm theo tiên quyết của Phạt vi phạm hợp đồng. Điều này đã được pháp lý pháp luật rất rõ, đơn cử như sau :

  • Tại khoản 1 Điều 418 BLDS pháp luật : “ Phạt vi phạmlà sự thỏa thuậngiữa những bên trong hợp đồng, theo đó bên vi phạm nghĩa vụ và trách nhiệm phải nộp một khoản tiền cho bên bị vi phạm. ”

  • Tại Điều 300 LTM pháp luật : “

    Phạt vi phạm là việc bên bị vi phạm yêu cầu bên vi phạm trả một khoản tiền phạt do vi phạm hợp đồng nếu

    trong hợp đồng có thoả thuận,trừ những trường hợp miễn trách nhiệm lao lý tại Điều 294 của Luật này .”

Do đó, chế tài phạt vi phạm hợp đồng chỉ được vận dụng khi những bên có thỏa thuận hợp tác về phạt vi phạm hợp đồng .

(3) Thời điểm xác lập thỏa thuận phạt vi phạm phải có trước hành vi vi phạm hợp đồng

Tuy pháp lý hiện hành không pháp luật hay đề cập đến thời gian xác lập của thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm hợp đồng, nhưng không phải mặc nhiên việc những bên có thỏa thuận hợp tác về phạt vi phạm hợp đồng thì pháp luật phạt vi phạm hoàn toàn có thể được vận dụng. Chế tài phạt vi phạm Hợp đồng chỉ được vận dụng khi những bên đã có thỏa thuận hợp tác từ trước khi một trong những bên có hành vi vi phạm hợp đồng .
Xét về thực chất, thỏa thuận hợp tác vi phạm là việc bên vi phạm trả cho bên bị vi phạm một khoản tiền phạt khi bên vi phạm có hành vi vi phạm hợp đồng như đã thỏa thuận hợp tác từ trước. Vì vậy, thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm sẽ có số lượng giới hạn về mặt thời hạn. Cụ thể, thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm sẽ không được vận dụng so với hành vi vi phạm nếu được xác lập sau thời gian có hành vi vi phạm hợp đồng đó. Bởi lẽ, lúc này thỏa thuận hợp tác đó sẽ không còn phản ánh thực chất của một thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm hợp đồng ( đó là tính răn đe, bảo vệ triển khai hợp đồng ) mà chỉ nhằm mục đích khắc phục hậu quả, thiệt hại do hành vi vi phạm đó gây ra. Do đó, thỏa thuận hợp tác đó sẽ không được xem là phạt vi phạm hợp đồng mà là Bồi thường thiệt hại .
Ngoài ra, những nhà làm luật cũng biểu lộ rất rõ quan điểm về thực chất của Phạt vi phạm Hợp đồng là một chế tài bảo vệ thực thi hợp đồng nhiều hơn là khắc phục hậu quả, thiệt hại trải qua những đời của BLDS. Cụ thể, tại BLDS 1995 thì pháp luật về phạt vi phạm hợp đồng được liệt kê trong mục Bảo đảm thực thi nghĩa vụ và trách nhiệm dân sự ( Điều 377 ) và những đời BLDS về sau ( 2005, năm ngoái ) thì phạt vi phạm hợp đồng được pháp luật tại mục triển khai nghĩa vụ và trách nhiệm dân sự .
Tuy nhiên, những bên trọn vẹn có quyền thỏa thuận hợp tác về phạt vi phạm sau thời gian hợp đồng có hiệu lực thực thi hiện hành. Như đã nói ở trên, pháp lý hiện hành không lao lý hay đề cập đến thời gian xác lập của thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm hợp đồng, nhưng theo tác giả cũng không có nguyên do gì mà lại cấm những bên bổ trợ thêm pháp luật về phạt vi phạm hợp đồng trong thời hạn triển khai Hợp đồng. Do đó, ngay tại thời gian giao kết hợp đồng, những bên không thỏa thuận hợp tác về phạt vi phạm, thì những bên trọn vẹn hoàn toàn có thể thỏa thuận hợp tác bổ trợ thêm về phạt vi phạm trong khi thực thi hợp đồng, miễn là thỏa thuận hợp tác này được xác lập trước thời gian có hành vi vi phạm. Nếu những bên thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm sau thời gian xảy ra hành vi vi phạm thì thỏa thuận hợp tác đó sẽ không được vận dụng với hành vi vi phạm xảy ra trước mà chỉ hoàn toàn có thể vận dụng so với những hành vi vi phạm sau này .

(4) Phải có hành vi vi phạm theo đúng thỏa thuận phạt vi phạm

Hành vi vi phạm là tác nhân không hề thiếu nếu muốn vận dụng thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm. Tuy nhiên, không phải bất kể hành vi vi phạm hợp đồng nào cũng hoàn toàn có thể vận dụng thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm hợp đồng. Bởi lẽ thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm hợp đồng ngoài việc có số lượng giới hạn về mặt thời hạn thì còn có số lượng giới hạn về chủ thể và khoanh vùng phạm vi của hành vi vi phạm .
Ví dụ, nếu những bên thỏa thuận hợp tác về phạt vi phạm so với hành vi chậm giao hàng của bên bán thì sẽ không hề vận dụng pháp luật phạt này cho bên mua. Bởi lẽ hành vi chậm giao hàng lúc này đã bị số lượng giới hạn về mặt chủ thể là bên bán và khoanh vùng phạm vi là hành vi chậm giao hàng .
Do đó, dựa trên nội hàm của pháp luật phạt vi phạm theo thỏa thuận hợp tác của những bên mà xác lập hành vi vi phạm đó có nằm trong khoanh vùng phạm vi của thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm đã giao kết hay không .

( 5 ) Hành vi vi phạm không thuộc những trường hợp miễn trách nhiệm

Sẽ là bất hợp lý khi một bên phải gánh chịu trách nhiệm đối với việc vi phạm do bên còn lại cố tình cản trở hoặc do các sự kiện tự nhiên hoặc nhân tạo như thay đổi pháp luật, đảo chính, chiến tranh mà cả hai bên đều không thể lường trước tại thời điểm giao kết cũng như không thể khắc phục được mặc cho đã áp dụng tất cả các biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Vi vậy, pháp luật cũng đã nêu rõ về các trường hợp bên vi phạm sẽ không phải chịu trách nhiệm do hành vi vi phạm của mình, cụ thể tại Điều 294 LTM và Khoản 1 khoản 2 Điều 351 BLDS. Theo đó, nếu việc vi phạm nghĩa vụ hợp đồng của một bên được xuất phát từ các nguyên nhân như bất khả kháng, do lỗi của bên bị vi phạm, do sự thay đổi của pháp luật mà không lường trước được tại thời điểm ký kết hợp đồng thì bên vi phạm đó sẽ không phải chịu trách nhiệm đối với các vi phạm của mình.

Ngoài ra, một trong những nguyên tắc cơ bản của pháp lý là được cho phép những bên cũng hoàn toàn có thể tự do giao kết, xác lập thỏa thuận hợp tác về mọi cam kết, mọi thỏa thuận hợp tác không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội ( Điều 3.2 BLDS ). Do đó, những bên hoàn toàn có thể thỏa thuận hợp tác về những trường hợp miễn nghĩa vụ và trách nhiệm cho một hoặc cả hai bên trong thanh toán giao dịch .
Tóm lại, chế tài phạt vi phạm hợp đồng là một chế tài phổ cập và thông dụng trong quan hệ hợp đồng và đóng vai trò quan trọng trong một số ít trường hợp khó xác lập mức bồi thường thiệt hại. Do đó, trong quy trình đàm phán và triển khai hợp đồng, những bên cần chú ý quan tâm những điều kiện kèm theo áp để một thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm hoàn toàn có thể được vận dụng trên thực tiễn : ( i ) Hợp đồng không bị vô hiệu ; ( ii ) phải có thỏa thuận hợp tác về phạt vi phạm hợp đồng ; ( iii ) Thời điểm xác lập thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm phải có trước hành vi vi phạm hợp đồng ; ( iv ) phải có hành vi vi phạm theo thỏa thuận hợp tác phạt vi phạm ; và ( v ) hành vi vi phạm không thuộc những trường hợp miễn trách nhiệm .
Xem thêm_Tổng quan về phạt vi phạm hợp đồng ( phần 2 )

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *