Tìm hiểu nội dung về “Tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội” tại Điều 16 BLHS năm 2015 – CÔNG AN TỈNH QUẢNG BÌNH

Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội là tự mình không thực hiện tội phạm đến cùng, tuy không có gì ngăn cản. Người tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm; nếu hành vi thực tế đã thực hiện có đủ yếu tố cấu thành của một tội khác, thì người đó phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này.


* Tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội là trường hợp chủ thể đã tự kiềm chế để không thực thi tội phạm ( sau khi có hành vi sẵn sàng chuẩn bị phạm tội ) hoặc không thực thi đến cùng tội phạm mà chủ thể đang triển khai khi biết rằng không có gì ngăn cản chủ thể thực thi tội phạm .

Quy định tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội trong luật và xác định “người tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội định thực hiện” có ý nghĩa không chỉ là động lực thúc đẩy chủ thể chấm dứt việc phạm tội để được hưởng sự khoan hồng của pháp luật mà còn là biện pháp pháp lý nhằm hạn chế các thiệt hại có thể gây ra cho xã hội.

* Để được coi là tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội phải thỏa mãn nhu cầu những điều kiện kèm theo sau :
– Về khách quan : Việc chấm dứt phạm tội xảy ra khi tội phạm đang ở quy trình tiến độ sẵn sàng chuẩn bị phạm tội hoặc phạm tội chưa đạt chưa hoàn thành xong. Thời điểm muộn nhất của tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội là thời gian hành vi ở đầu cuối trong số những hành vi luật pháp luật chưa được triển khai. Ví dụ : người phạm tội hiếp dâm mới thực thi hành vi dùng vũ lực hoặc rình rập đe dọa dùng vũ lực mà chưa triển khai hành vi giao cấu ; hoặc là thời gian hậu quả nguy khốn ( hậu quả được pháp luật là tín hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm ) chưa xảy ra. Ví dụ : người phạm tội giết người mới triển khai hành vi đam, chém … nạn nhân, hậu quả chết người là tín hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm và cũng là điều người phạm tội mong ước chưa xảy ra .
Khi phạm tội đã ở quy trình tiến độ phạm tội chưa đạt đã triển khai xong thì cũng có nghĩa người phạm tội đã triển khai hết những hành vi mong ước và do vậy không hề có việc tự ý nửa chừng không thực thi tiếp tội phạm. Tại thời gian tội phạm chưa đạt đã hoàn thành xong, hậu quả của tội phạm tuy thực tiễn chưa xảy ra nhưng chủ thể cho rằng đã xảy ra hoặc sẽ xảy ra và do vậy không cần có hành vi gì tiếp nữa. Do vậy, việc chủ thể dừng lại không thực thi tiếp tội phạm rõ ràng không có tác động ảnh hưởng gì đến hậu quả nguy hại cho xã hội xảy ra .
Trong trong thực tiễn có trường hợp sau khi thực thi những hành vi cho là thiết yếu để gây ra hậu quả của tội phạm ( phạm tội chưa đạt đã triển khai xong ) và khi hậu quả chưa xảy ra người phạm tội đã tự nguyện có những hành vi tích cực ngăn ngừa không cho hậu quả xảy ra và do đó hậu quả đã không xảy ra. Về trường hợp này trong khoa học luật hình sự Nước Ta lúc bấy giờ có hai quan điểm : Quan điểm thứ nhất không được coi là tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội mà chỉ được coi là sự “ hối hận tích cực ” đáng được xem xét khi quyết định hành động hình phạt. Quan điểm thứ hai coi là trường hợp tương tự như của trường hợp tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội khi chưa được luật pháp luật riêng .
Khi phạm tội đã hoàn thành xong thì không còn điều kiện kèm theo ( cơ sở ) để tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội vì khi đó, hành vi đã triển khai đã có không thiếu đặc thù nguy hại cho xã hội của tội phạm đã thực thi. Việc dừng lại lúc này trọn vẹn không làm biến hóa đặc thù nguy khốn cho xã hội của hành vi đã thực thi. Những hành vi dữ thế chủ động ngăn ngừa hậu quả nguy hại xảy ra, tự nguyện Phục hồi lại thực trạng cũ như trả lại hàng loạt gia tài đã trộm cắp, tự thú, tự nguyện sửa chữa thay thế hoặc bồi thường thiệt hại … đều không được coi là tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội mà chỉ được coi là diễn biến giảm nhẹ khi quyết định hành động mức độ nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự hoặc miễn nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự theo lao lý tại Điều 29 BLHS năm năm ngoái .
– Về chủ quan : Việc chấm dứt tội phạm phải là sự chấm dứt tự nguyện và dứt khoát .
Chấm dứt tự nguyện có nghĩa việc dừng lại không thực thi tội phạm đến cùng phải trọn vẹn do động lực bên trong của chủ thể thôi thúc chứ không phải do trở ngại khách quan chi phối. Khi dừng việc triển khai tội phạm, người phạm tội tin rằng không có gì ngăn cản và vẫn hoàn toàn có thể triển khai tiếp tội phạm. Ví dụ : A sẵn sàng chuẩn bị dao găm, bao tải để giết người và cướp gia tài của nhà ông B, A đến nhà ông B nhưng A nghĩ lại và thấy ông B là người tốt nên quay về không giết người cướp gia tài của nhà ông B nữa .
Nếu dừng lại không triển khai tội phạm là do nguyên do ngoài ý muốn của người phạm tội, thì việc dừng lại này không được coi là tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội, mà hoàn toàn có thể là sẵn sàng chuẩn bị phạm tội hoặc phạm tội chưa đạt .
Chấm dứt dứt khoát có nghĩa người phạm tội trọn vẹn từ bỏ hẳn dự tính ( mong ước ) phạm tội, chấm dứt một cách triệt để mà không phải là thủ đoạn “ tạm dừng ” để liên tục thực thi tội phạm khi có điều kiện kèm theo .

Động cơ thúc đẩy chủ thể chấm dứt phạm tội là rất khác nhau nhưng không phải là điều kiện bắt buộc để xác định tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội. “Trong thực tế, việc tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội có thể do nhiều nguyên nhân như: hối hận, lo sợ, sợ bị trừng trị, không muốn thực hiện tội phạm với người quen biết…Do đó, không nên đòi hỏi người có hành vi nguy hiểm phải tỉnh ngộ, hối hận mà chỉ cần họ đã thực sự tự nguyện và dứt khoát không thực hiện tội phạm nữa thì được coi là tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội”.

* Trách nhiệm hình sự trong trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội. Theo Điều 16 BLHS năm năm ngoái “ Người tự ý nữa chừng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội phạm ” .
Khi người phạm tội tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội thì xét về khách quan hành vi đã triển khai có tính nguy khốn cho xã hội còn hạn chế do chưa thão mãn hết những tín hiệu của cấu thành tội định phạm và về mặt chủ quan, người phạm tội đã trọn vẹn tự nguyện và dứt khoát bỏ hẳn dự tính phạm tội của mình, không còn mong ước thực thi tội phạm đến cùng như ở những trường hợp chuẩn bị sẵn sàng phạm tội và phạm tội chưa đạt. Trong sự thống nhất giữa hai mặt khách quan và chủ quan như vậy, hành vi đã thực thi trước đó của người tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội được coi như đã mất tính nguy hại cho xã hội của loại tội định thực thi. Đây là địa thế căn cứ hầu hết để Nhà nước lao lý miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm cho người đã tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội. Mặt khác, chủ trương hình sự của Nhà nước ta muốn tạo thời cơ cho người tuy đã có hành vi sẵn sàng chuẩn bị phạm tội hay đã khởi đầu triển khai tội phạm vẫn có thời cơ hưởng sự khoan hồng nếu họ tự nhận ra lỗi lầm của mình mà chấm dứt việc phạm tội. Việc họ từ bỏ dự tính phạm tội cũng là một trong những mục tiêu nhằm mục đích đạt được trong việc giải quyết và xử lý hình sự và giáo dục người phạm tội .
Trong trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội, nhưng hành vi trong thực tiễn đã thực thi có đủ yếu tố cấu thành của một tội phạm khác thì người tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội vẫn phải chịu nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự so với hành vi đã thực thi. Ví dụ : người phạm tội giết người đã tiến công ( đâm hay chém nạn nhân ) bị thương rồi tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội giết người sẽ được miễn trách nhiệm hình sự về tội giết người ( Điều 123 BLHS năm năm ngoái ) nhưng phải chịu nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích ( Điều 134 BLHS năm năm ngoái ) .
Việc tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội của người tổ chức triển khai, người xúi giục, người giúp sức ( trong trường hợp đồng phạm ) có một số ít điểm khác với việc tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội của cá thể người phạm tội. Nếu cá thể người phạm tội tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội thì tội phạm không triển khai xong, hậu quả của tội phạm mà người phạm tội mong ước không xảy ra. Trong trường hợp đồng phạm, người xúi giục, nếu người tổ chức triển khai hay người giúp sức tự ý nửa chừng từ bỏ dự tính phạm tội, nhưng không vận dụng những giải pháp thiết yếu để ngăn ngừa người thực hành thực tế triển khai tội phạm, thì tội phạm vẫn hoàn toàn có thể được thực thi. Do đó, để được coi là tự ý nửa chừng chấm dứt … và được miễn trách nhiệm hình sự theo Điều 16 BLHS năm năm ngoái về tội định phạm thì phải thỏa mãn nhu cầu hai điều kiện kèm theo sau :
Điều kiện thứ nhất : Người tổ chức triển khai, người xúi giục, người giúp sức phải tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội trước khi người thực hành thực tế đã bắt tay vào việc triển khai tội phạm .
Điều kiện thứ hai : Người tổ chức triển khai, người xúi giục, người giúp sức phải có những hành vi tích cực nhằm mục đích ngăn ngừa việc triển khai tội phạm của người thực hành thực tế, làm mất công dụng của những hành vi trước đó của mình. Cụ thể :
+ Người tổ chức triển khai, người xúi giục phải thuyết phục, khuyên bảo, rình rập đe dọa để người thực hành thực tế không triển khai tội phạm hoặc phải báo cho cơ quan Nhà nước có thầm quyền, báo cho người sẽ là nạn nhân biết về tội phạm đang được chuẩn bị sẵn sàng triển khai để cơ quan Nhà nước hoặc người sẽ là nạn nhân biết có giải pháp ngăn ngừa .
+ Người giúp sức phải chấm dứt việc tạo điều kiện kèm theo ý thức hay vật chất cho việc triển khai tội phạm nhưng không phân phối công cụ, phương tiện đi lại phạm tội ; không chỉ điểm, dẫn đường cho người thực hành thực tế … Nếu sự giúp sức đang được người đồng phạm khác sử dụng để thực thi tội phạm, thì người giúp sức cũng phải có hành vi tích cực để ngăn ngừa việc thực thi tội phạm .

+ Trong trường hợp có nhiều người thực hành tội phạm đã có người từ bỏ ý định phạm tội, có người không từ bỏ ý định phạm tội. Trong trường hợp này, để được coi là tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội nếu người từ bỏ ý định phạm tội đã không làm gì hoặc những việc đã làm của họ trước khi từ bỏ ý định phạm tội đã không giúp gì cho những đồng phạm khác trong việc tiếp tục thực hiện tội phạm. Còn nếu những việc mà họ đã làm được những người đồng phạm khác sử dụng để thực hiện tội phạm thì họ cũng phải có những hành động tích cực để ngăn chặn việc thực hiện tội phạm đó.

+ Người tổ chức triển khai, người xúi giục, người giúp sức, người thực hành thực tế được miễn trách nhiệm hình sự về tội phạm theo Điều 16 BLHS năm năm ngoái trong trường hợp họ ngăn ngừa được việc thực thi tội phạm, hậu quả của tội phạm không xảy ra. Nhưng nếu những việc đã làm của họ không ngăn ngừa được việc thực thi tội phạm, hậu quả của tội phạm vẫn xảy ra thì họ vẫn phải chịu nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự ; họ chỉ hoàn toàn có thể miễn nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự theo Điều 29 BLHS năm năm ngoái nếu trước khi hành vi phạm tội bị phát hiện mà họ tự thú, khai rõ vấn đề, góp thêm phần có hiệu suất cao vào việc phát hiện và tìm hiểu tội phạm, cố gắng nỗ lực hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm .
Người thực hành thực tế, người giúp sức tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm, nhưng hoàn toàn có thể phải chịu nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự về tội không tố giác tội phạm do người ( hoặc những người ) đồng phạm triển khai không có sự trợ giúp của họ .

Quang Thắng

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *