Tổng hợp 4 bài văn phân tích bài thơ “Vội Vàng” hay nhất

5
/
5
(
3
bầu chọn
)

Bài thơ “Vội vàng” mang đến một tình yêu mãnh liệt đối với cuộc đời, sự sống và quan niệm mới mẻ của Xuân Diệu về thời gian. Từng câu thơ trong Vội Vàng đều ẩn chứa những ý nghĩa sâu sắc, cần đọc và thấu hiểu một cách trọn vẹn. Để có thể cảm nhận được lời giục giã sống hết mình cho tuổi trẻ ấy, mời các bạn tham khảo những bài phân tích bài thơ “Vội Vàng” hay nhất dưới đây.

Xem Thêm Phân tích bài thơ Từ ấy của Tố Hữu

Xem Thêm Phân Tích tác Phẩm Trao Duyên của Nguyễn Du

Xem thêm Phân Tích Tác Phẩm Viếng Lăng Bác của Viễn phương

Xem Thêm Phân tích đây thôn vỹ dạ của Hàn Mạc tử

1. “Vội Vàng” của Xuân Diệu là một hồn thơ tha thiết, rạo rực và băn khoăn

phân tích bài thơ Vội Vàng

1.1 Mở bài

Giới thiệu về tác giả, tác phẩm

  • Xuân Diệu là nhà thơ tiêu biểu vượt trội nhất của trào lưu thơ mới năm 1932 – 1945. Nhà phê bình Hoài Thanh đã viết trong “ Thi nhân Nước Ta ” : “ Với Thế Lữ, thi nhân ta còn nuôi giấc mộng lên tiên, một giấc mộng rất xưa. Xuân Diệu đốt cảnh Bồng Lai và xua ai nấy về hạ giới ”. Bài thơ “ Vội vàng ” là dẫn chứng cho nhận xét thiên tài đó .

1.2 Thân bài

Phân tích tình yêu thiên nhiên của Xuân Diệu

Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi

  • Bốn câu thơ mở màn biểu lộ cái mong mong ước giữ mãi vẻ đẹp của những chốn trần gian. Rồi nhà thơ cầm tay tất cả chúng ta và náo nức trình làng những cảnh thật đáng yêu đang phô bày ra trước mắt :

Này đây hoa của đồng nội xanh tươi
Này đây lá của cành tơ phơ phất
Của yến anh này đây khúc tình si
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi
Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa

  • Một bức tranh tuyệt tác của tạo hóa có sắc tố “ xanh lè ” tươi mát, có âm thanh vui của “ khúc tình si ” và chứa chan ánh sáng nhẹ như “ chớp hàng mi ”. Trái đất ta đang sống đúng chuẩn là một Thiên đường ! Ở thiên đường đó, hình ảnh đáng yêu nhất phải kể đến là :

“ Tháng giêng ngon như một cặp môi gần ”

  • Nghệ thuật xưa vốn coi vạn vật thiên nhiên là chuẩn mực của cái đẹp, do đó Nguyễn Du viết : “ Làn thu thủy, nét xuân sơn ” .
  • Vẻ đẹp đôi mắt nàng Kiều được so sánh như làn nước mùa thu ; lông mày nàng Kiều sánh ngang với nét núi thanh tú của mùa xuân. Nghệ thuật trong thơ Xuân Diệu thì ngược lại, ông ư coi con người là chuẩn của cái đẹp, do đó mới có câu thơ xuất thần đó đem so sánh vạn vật thiên nhiên với con người. Đây là một phép so sánh vô cùng độc lạ. Tháng giêng như được biến tấu thành một món ăn để cảm nhận vị ngọt, vừa xa mà lại gần, hấp dẫn khó cưỡng .
  • Đang vui nhà thơ bỗng giật mình :

“ Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng 50% ” .

  • Nhưng chính Xuân Diệu cũng nhận ra được thực sự đau đớn với nỗi sợ trong từng dòng thơ của mình. Không có gì là sống sót mãi mãi và cả mùa xuân cũng vậy :

Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua
Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già
Mà xuân chết nghĩa là tôi cũng mất

  • Xuân ở đây mang hai nghĩa : mùa xuân – mùa đẹp nhất trong năm, vừa là tuổi xuân – tuổi đẹp nhất của đời người. Cụm từ “ Nghĩa là ” được lặp lại ba lần như một sự tá hỏa khi tác giả hiểu ra một quy luật : tuổi xuân chỉ có một và con người không hề trẻ mãi đề tận thưởng niềm vui sướng tại chốn “ vườn trần ” này .
  • Nhà thơ cất tiếng hỏi cảnh vật vạn vật thiên nhiên :

Con gió xinh thì thào trong lá biếc
Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi
Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi
Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa

  • Không chỉ tác giả mà ngay chính vạn vật thiên nhiên tươi thắm kia cũng đang hụt hẫng mùa xuân sẽ đi qua, sẽ trôi qua, thời hạn một đi không trở lại .
  • Con người phải làm gì trước quy luật nghiệt ngã đó của tạo hóa ? Cái ước mong “ tắt nắng ”, “ buộc gió ” trọn vẹn không hề thực thi được. Tác giả đã gợi ý cho tất cả chúng ta một lối sáng mới lạ :

Mau đi thôi ! Mùa chưa ngả chiều hôm
Ta muốn ôm
Cả sự sống mới mở màn mơn mởn
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng ,
Cho chuếnh choáng mùi hương, cho đã đầy ánh sáng ,
Cho no nê thanh sắc của thời tươi ;
Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi ! ”

  • Trong đoạn thơ này, cảm hứng của tác giả đã đạt đến cao trào, nồng cháy nhất, hay nhất trong tác phẩm
  • Tác giả đã nhân cách hóa vạn vật thiên nhiên, làm cho vạn vật thiên nhiên hiện lên như một người con gái đẹp đầy mê hoặc. Cách dùng đại từ đã có sự đổi khác. Phần khởi đầu tác giả dùng đại từ “ tôi ” – đại từ nhân xưng số ít. Khi chuyển sang cảm hứng đồng điệu tâm hồn so với bạn đọc, đại từ ấy đã không còn sự dè dặt và được chuyển sang số nhiều. Sự “ vội vàng ” của thi nhân cũng tăng trưởng dần qua cách sử dụng một loạt động từ : “ ôm ” đã thân thiện, nhưng “ riết ” còn can đảm và mạnh mẽ hơn đến “ say ” thì đã nồng nàn, và đến “ thâu ” thì đã thu toàn bộ mùa xuân, tuổi trẻ, tình yêu vào trong tâm hồn mình .
  • Câu kết đã gói trọn tâm tình của thi nhân :

“ Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi ! ”

  • Nghệ thuật làm thơ khó nhất là viết câu sau cuối. Nó phải nâng cao xúc cảm phải chứng tỏ rằng sự hoạt động của tứ thơ đến đây là hết không hề viết thêm một câu nào nữa. Xuân Diệu đã thật cao thâm khi viết câu thơ trên. “ Cần ” miêu tả tột đỉnh của sự cuồng nhiệt, sự nồng cháy của cảm hứng. Câu thơ cảm thán như tiếng kêu lấp đầy sự sung sướng, thỏa mãn nhu cầu trong tâm hồn vì đã “ chếch choáng ”, “ đã đầy ”, đã “ no nê ” khoái lạc của thiên đường trên mặt đất .
  • Ngoài ra, tác giả còn sử dụng nhiều điệp từ : “ ta muốn ”, “ và ”, “ cho ” làm cho nhịp thơ đoạn cuối trở nên dồn dập, diễn đạt rất đúng tâm trạng của con người “ vội vàng ” .

1.3 Kết bài

  • Nêu cảm nhận về bài thơ hồn thơ của Xuân Diệu

Tác phẩm này quả là một bài thơ hay, rất tiêu biểu vượt trội cho phong thái tài hoa, phong tình lãng mạn của Xuân Diệu – nhà thơ mới nhất của trào lưu thơ mới. “ Vội vàng ’ ’ thể hiện một quan điểm sống lành mạnh. Đó là tình yêu đời, là cách sống hết mình, sống chân thành vì một cuộc sống đầy ý nghĩa. Quả thật, “ Thơ Xuân Diệu là một nguồn sống rào rạt chưa từng thấy ở chốn nước non lặng lẽ này ’ ’ ( Hoài Thanh ) .

2. Phân tích bài thơ “Vội vàng” để thấy quan niệm sống của Xuân Diệu

2.1 Mở bài

Giới thiệu về tác giả, tác phẩm

Lầu thơ của Xuân Diệu được kiến thiết xây dựng trên đất của một tấm lòng trần gian. Đã hơn hai mươi năm nhà thơ giã từ đời sống và đi vào cõi hư vô, nhưng những tác phẩm giá trị văn học của ông có vẻ như vẫn còn ở lại. Cứ mỗi lần xuân tới, những trái tim non trẻ của những thế hệ học viên lại rung lên những cảm hứng mãnh liệt trước tâm tình của Xuân Diệu gửi gắm với đời trong bài thơ Vội vàng. Đó là niềm khát khao giao cảm với đất trời, con người tràn say đắm của thi nhân, trong mùa xuân diệu kỳ !
Làm thơ xuân vốn là một truyền thống cuội nguồn của thi ca Nước Ta, mỗi nét xuân trong thơ ca đều mang một dấu ấn xúc cảm riêng. Nhưng có lẽ Xuân Diệu chính là người đã đem vào trong mùa xuân tổng thể cái rạo rực đắm say của tình yêu. Vội vàng chính là lời tâm tình của trái tim tuổi hai mươi đang căng tràn nhựa sống .

2.2 Thân bài

Phân tích bài thơ để thấy được quan niệm sống của Xuân Diệu

Bài thơ khởi đầu bằng những mong ước thật kì khôi :
“ Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi ”

  • Con người ở giữa khoảng trống của “ nắng ” và “ hương ” này thật lạ ! Anh ta mong ước, yên cầu những điều vượt ra khỏi quy luật thường thì của tạo hóa .. Nhưng quy luật thời hạn vẫn lãnh đạm nghiệt ngã, nắng vẫn chầm chậm trôi về cuối ngày, gió vẫn long dong hoài không nghỉ, báo hiệu cho tàn phai và phôi pha sắp sửa khởi đầu. Xuất phát từ góc nhìn của cái tôi chủ quan, chẳng qua Xuân Diệu chỉ muốn diễn giải không thiếu hơn sự có lí của tâm hồn : Giữ toàn vẹn hơn những vẻ đẹp cuộc sống, tận hưởng hàng loạt sắc tố và mùi vị của sự sống. Trong một khoảng trống ngập đầy nắng gió ấy, điều nhà thơ “ muốn ” đã nói lên ý thức về thời hạn trong tâm tưởng con người : Nỗi lo ngại trước viễn cảnh chia tay, như có lần Xuân Diệu đã từng tận mắt chứng kiến :

Đương lúc hoàng hôn xuống
Là giờ viễn khách đi
Nước đượm màu li biệt
Trời vương hương biệt ly
( Viễn khách )

  • Ý niệm về thời hạn là nỗi lo âu cho tương lai “ Đời trôi chảy lòng ta không vĩnh viễn ” nên trái tim “ giục giã ” nhà thơ bày tỏ nỗi niềm tha thiết với mùa xuân. Trong sự mong đợi của nhà thơ, mùa xuân đến, cùng với hương và sắc, làm bừng lên sức sống của khoảng trống :

“ Của ong bướm này đây tuần tháng mật
Này đây hoa của đồng nội xanh lè
Này đây là của cành tơ phơ phất
Của yến anh này đây khúc tình si
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi
Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa ”

  • Chưa khi nào, trong thi ca Nước Ta, mùa xuân lại hiện ra rối loạn, quyến luyến đến thế. Xuân không còn là bóng hình mà được hiện hình cụ thể đến từng cụ thể : vẻ đẹp ngọt ngào trong “ tuần tháng mật ” “ của ong bướm ”, rực rỡ tỏa nắng trong “ hoa của đồng nội xanh tươi ”, mơn mởn trong “ lá của cành tơ phơ phất ”, say đắm trong “ khúc tình si ” “ của yến anh ” và ngây ngất niềm vui “ gõ cửa ” cho mọi tâm hồn bừng lên “ ánh sáng ”. Sức sống của mùa xuân làm vạn vật có linh hồn, quấn quít giao cảm đến độ cuồng nhiệt. Bằng những tiếng “ này đây ” vồ vập, linh động giữa những dòng thơ, tạo nên điệp khúc, Xuân Diệu háo hức như muốn sờ tận nơi, chạm mặt mùa xuân. Bước chuyển của mùa xuân nhờ vậy cũng rõ ràng hơn, bay lên cùng cái náo nức rộn ràng, mê mải trong lòng tác giả, nồng nàn và tinh xảo. Tuyệt đỉnh của mê say là một niềm niềm hạnh phúc : Tháng Giêng ngon như một cặp môi gần .
  • Mùa xuân không còn riêng của đất trời vạn vật mà đã hoà vào hồn người. Mùa xuân đến với con người như một tình nhân, góp hết sự sống của muôn loài lên “ cặp môi gần ” hiến dâng, đầy ham muốn của con người. Qua cách cảm của Xuân Diệu, sau cuối cái đích của sự sống vẫn là con người, chuẩn mực của mọi vẻ đẹp đời sống vẫn là con người với tổng thể khát khao về niềm hạnh phúc. Hạnh phúc cùng mùa xuân, tận thưởng vị “ ngon ” của cả một khoảng trống xuân, nhà thơ đã biểu lộ cảm hứng cực điểm của sự sung sướng. Niềm niềm hạnh phúc trần gian ấy đồng nghĩa tương quan với sự sống ! Mùa xuân đem đến cho chàng trai Xuân Diệu một niềm ham sống và men say của tình yêu. Nhưng nhịp hoan ca bỗng khựng lại giữa chừng trong một câu thơ tách ra hai thái cực :

Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng 50%

  • Nhà thơ cắt nghĩa cái vội vàng ấy bằng những dự cảm của tâm hồn. Trước một niềm khoái lạc vô biên khiến con người như bồng bềnh chao đảo trong cảm xúc ngất ngây, linh cảm về một cuộc chia tay đã hiện hình rõ nét :

“ Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua
Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già
Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất ”

  • Những cái “ nghĩa là ” ấy gắn liền với triết lý về sự sống đã có tự ngàn xưa, không phải là một ý niệm mới mẻ và lạ mắt. Cách Xuân Diệu một ngàn năm, trong quốc tế của thơ Đường, ta đã gặp nỗi lòng của một Trần Tử Ngang trước ngoài hành tinh bát ngát :

Ai người trước đã qua
Ai người sau chưa lại
Ngẫm trời đất thật vô cùng
Riêng lòng đau mà lệ chảy
( Bản dịch Đăng U Châu đài ca )

  • Suy tư ấy có tương quan đến thân phận con người : cái hữu hạn của đời người – cái vô hạn của đất trời. Với Xuân Diệu, khi mùa xuân đồng nghĩa tương quan với tuổi trẻ, sự sống, tình yêu, gắn bó với cái tôi yêu đời của nhà thơ, thì chia li đồng nghĩa tương quan với cái chết. Trong khi giống hệt hoá mùa xuân với con người, Xuân Diệu đã sống đến tận cùng cảm xúc, yêu đến tận cùng mê say và gửi cả vào mùa xuân khát vọng của một tâm hồn muốn vươn tới cõi vô biên. Nhưng khi ý thức về thời hạn đi liền với tàn phai và diệt trừ, nhà thơ đã cảm nhận thâm thúy thảm kịch của con người phải chịu sự chi phối của quy luật khách quan. Đó cũng là nỗi niềm chung của con người khi chôn vùi tuổi trẻ trong một đời sống đã mất ý nghĩa. “ Ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại – Mảnh tình san sẻ tí con con ”, Hồ Xuân Hương đã chẳng từng than phiền đó sao ? Điều đặc biệt quan trọng là Xuân Diệu không thu gọn xúc cảm trong nỗi niềm ngao ngán cho riêng bản thân. Thi nhân đã dành hẳn một niềm “ bâng khuâng ”, “ tiếc cả đất trời ” để làm ra một cuộc chia tay bi tráng với mùa xuân :

Mùi tháng, năm đều rớm vị chia lìa ,
Khắp sông, núi vẫn than thầm tiễn biệt …
Cơn gió xinh thì thào trong lá biếc ,
Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi ?
Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi ,
Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa ?
Chẳng khi nào, ôi ! Chẳng khi nào nữa …

  • Những cuộc chia ly nổi tiếng trong lịch sử văn chương cổ kim có lẽ cũng chỉ bùi ngùi đến vậy. Nước sông Dịch lạnh theo nỗi niềm thái tử Đan đưa tiễn Kinh Kha sang sông hành thích bạo chúa, người chinh phụ đưa chồng ra chiến trận “nhủ rồi nhủ lại cầm tay- bước đi một bước giây giây lại dừng” (Chinh phụ ngâm), tất cả đều cảm động lưu luyến nhưng đó là cảnh chia ly giữa người với người. Tản Đà mượn lời “thề non nước”, “tống biệt”, “cảm thu, tiễn thu” cũng chỉ là mượn cảnh nói người, cảm xúc man mác lặng lẽ. Còn Xuân Diệu đã diễn tả đầy đủ đến từng chi tiết cụ thể không khí của cuộc chia ly, từ thời gian “tháng năm”, không gian “sông núi than” đến “cơn gió xinh hờn tủi”, chim “đứt tiếng”… Cảm quan lãng mạn cùng hoà với suy tư về bản thân đã khắc hoạ độc đáo cảm giác tinh tế của nhà thơ. Khung cảnh “rớm vị chia phôi” như san sẻ nỗi niềm của thi nhân, bật thành tiếng than não nuột “chẳng bao giờ, ôi, chẳng bao giờ nữa”, tiếc thương cho vẻ đẹp mùa xuân, tuổi trẻ, sự sống một đi không trở lại.

  • Từ cảnh “ trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt ” này trước nỗi lo âu, linh cảm về sự tàn phai cùng dòng chảy thời hạn, có một giao điểm quy tụ tình cảm và lí trí của nhà thơ, trở thành một niềm thôi thúc cháy bỏng :

Mau đi thôi ! Mùa chưa ngả chiều hôm

  • Đó là lời lôi kéo của tình yêu, của đam mê và khát khao vượt ra thực tại đáng buồn để tìm đến mùa xuân. Chính vào lúc tưởng như rợn ngợp trong sự hoang mang lo lắng, nhà thơ đã vượt lên để bộc lộ rõ chất Người cao đẹp – tìm về ý nghĩa của sự sống. Không quay về quá khứ để hoài niệm, không tìm kiếm một ngày mai vô vọng, con người ở đây sống cùng thực tại mãnh liệt, có vẻ như cùng với những động tác vội vàng nôn nả kia là sự cuồng nhiệt với đời :

“ Ta muốn ôm
Cả sự sống mới mở màn mơn mởn ;
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn ,
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu ,
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng ,
Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng
Cho no nê thanh sắc của thời tươi ;
– Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi ! ”

  • Tưởng chừng những cái “ ta muốn ” là sự lặp lại cảm hứng đầu bài thơ. Nhưng đi liền với những cảm xúc và hành vi ôm, riết, say, thâu, hôn, chếnh choáng, đã đầy, no nê, cắn, cảm hứng đã tăng trưởng khá đầy đủ, tươi tắn trong trạng thái ngây ngất. Từ thái độ bắt đầu còn có chút e dè đến thái độ vồ vập vội vàng, có chút tham lam là cả một sự chuyển hướng của suy tư. Xuân Diệu không chờ đón mà muốn sở hữu sự sống, thâu vào khá đầy đủ vẻ đẹp đời sống, sống thành thật với chính mình, sống hết mình. Thái độ sống ấy đã được nhà thơ tuân thủ suốt cuộc sống mình và ông đã tìm ra ý nghĩa của sự sống trước ranh giới của mất mát, tàn phai và cái chết, thắng lợi nỗi sợ hãi hư vô. Khát khao được sống, được yêu, được giao cảm cùng thiên hà và cuộc sống, Xuân Diệu đã thắng lợi thời hạn, vẫn vẹn nguyên sức sống dồi dào của tuổi hai mươi :

Trong hơi thở chót dâng trời đất
Cũng vẫn si tình đến ngất ngư
( Không đề – 1983 )

2.3 Kết bài

Nêu cảm nhận về tác phẩm

Bài thơ Vội vàng đã bộc lộ tinh xảo những giác quan nhạy bén của hồn thơ Xuân Diệu trước mùa xuân, gắn với ý niệm sống của ông về ý nghĩa sự sống đời người. Con Người, với những tính cách và xúc cảm độc lạ hiện hữu trong từng câu chữ, mang nét đặc trưng của cảm quan lãng mạn. Bài thơ còn đưa ra một ý niệm sống tích cực : phải biết tận thưởng vẻ đẹp cuộc sống. Hiểu một cách đúng đắn ý niệm này có nghĩa là mỗi người cần phải sống hết mình với đời sống ngày hôm nay, sôi sục chân thành và thiết tha với đời. Chính vẻ đẹp của con người sẽ làm ra vẻ đẹp bất tử cho cuộc sống. Lời nhắn nhủ trong Vội vàng cũng là tâm niệm suốt đời của nhà thơ, đã làm ta hiểu hơn về “ tấm lòng trần gian ” của một người thơ yêu đời say đắm .

3. Bức tranh thông điệp mùa xuân trong “Vội Vàng” của Xuân Diệu

3.1 Mở bài

Giới thiệu tác giả, tác phẩm

Chưa khi nào người ta thấy Open cùng ruột lần một hồn thơ to lớn như Thế Lữ, mơ màng như Lưu Trọng Lư, hùng tráng như Huy Thông, trong sáng như Nguyễn Nhược Pháp, ảo não như Huy Cận, quê mùa như Nguyễn Bính, kì khôi như Chế Lan Viên … và thiết tha, rạo rực, do dự như Xuân Diệu ( Thi nhân Nước Ta ) .
Xuân Diệu đã bộc lộ vừa đủ nhất cho ý thức cá thể của cái tôi thơ mới và cũng mang đậm truyền thống riêng. Trong số những bài thơ của ông, tất cả chúng ta không hề không nhắc đến Vội vàng. Bài thơ tiêu biểu vượt trội cho sự bùng nổ mãnh liệt của cái tôi Xuân Diệu, in dấu khá đậm cho hồn thơ yêu đời, ham sống. Và quan trọng hơn thế nữa, qua Vội vàng tất cả chúng ta nhận ra một ý niệm sống rất mới mẻ và lạ mắt – bức thông điệp mà nhà thơ muốn gửi đến cho người đọc .

3.2 Thân bài

  • Vội vàng ? Cái tên nghe đã rất Xuân Diệu ! Đây là một triết lí sống và cũng là tâm thế sống của nhà thơ : Sống nhanh gọn, khẩn trương, mở rộng lòng mình để ôm ghì, tóm gọn tổng thể. Đã hơn một lần ta phát hiện Xuân Diệu quay quồng, nóng vội, giục giã :

Mau với chứ, vội vàng lên với chứ
Em, em ơi, tình non sắp già rồi .

  • Vấn đề thời hạn, mùa xuân, tình yêu tuổi trẻ luôn thường trực, trở đi trở lại trong nhiều trang thơ của Xuân Diệu. Ở Vội vàng ông đã nhận ra một thiên đường ngay trên mặt đất, nhà thơ yêu đời sống trần gian xung quanh và tìm thấy trong đời sống đó biết bao điều mê hoặc, đáng sống và biết tận thưởng những gì mà đời sống ban tặng. Đây là một ý niệm sống rất người, mang ý nghĩa tích cực và có giá trị nhân văn thâm thúy. Nhà thơ muốn nhắn nhủ đến người đọc hãy sống hết mình khi đang còn trẻ tuổi, đừng để thời hạn trôi đi phí hoài. Hãy sống gấp gáp để tận thưởng đời sống tươi đẹp. Hãy luôn giữ cho mình mùa xuân, tình yêu của tuổi trẻ .

Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt
Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm .

  • Bức thông điệp mà Xuân Diệu gửi đến cho người đọc được tiến hành qua từng phần của bài thơ, theo mạch cảm hứng trong tâm hồn thi sĩ. Ngay từ đầu tất cả chúng ta đã phát hiện một thái độ sống rất ngông, rất táo bạo .

“ Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi ”

  • Ý tưởng tắt nắng, buộc gió quả thật táo bạo, độc lạ mà chỉ Xuân Diệu mới nghĩ ra, xuất phát từ lòng yêu đời sống, thèm sống Xuân Diệu muốn tắt, buộc nắng và gió cũng là để giữ lại cái đẹp, cái tươi thắm của sự vật, của màu, của hương. Xuân Diệu muốn thời hạn là tĩnh tại mặc dầu ông không nhìn đời với con mắt tỉnh. Cái vô lý đó chính là sự khát khao sống đến vô biên và tột cùng. Nhà thơ muốn níu giữ thời hạn, đời sống ấy cho riêng mình .
  • Mọi chuyện đều có nguyên do của nó ! Xuân Diệu thiết tha với đời sống như vậy bởi ông đã tìm ra một thiên đường trên mặt đất. Cuộc sống đẹp nhất là đời sống trần gian. Với Thế Lữ thi nhân ta còn nuôi giấc mộng lên tiên, một giấc mộng rất xưa. Xuân Diệu đốt cảnh Bồng Lai và xua ai nấy về hạ giới ( Thi nhân Nước Ta ). Cuộc sống xung quanh ta là đẹp nhất, vậy thì dại gì mà không tận thưởng. Nhà thơ nhìn mùa xuân với tổng thể sự mê hồn, cuồng nhiệt vồ vập :

“ Của ong bướm này đây tuần tháng mật
Này đây hoa của đồng nội xanh lè
Này đây là của cành tơ phơ phất
Của yến anh này đây khúc tình si

  • Này đây., này đây … này đây … Tất cả như đang trình diện ra trước mắt nhà thơ. Bức tranh vạn vật thiên nhiên đang độ viên mãn, tràn trề, chứa chan xuân tình, vừa thân mật thân quen lại vừa mượt mà đầy sức sống. Xuân Diệu như đang vồ vập, ngấu nghiến, tóm gọn tổng thể. Nhà thơ như con ong hút mật lạc vào vườn hoa đầy hương sắc. Với ông cái gì cũng mê hoặc mới lạ. Và bằng cặp mắt xanh non của cái tôi cá thể Xuân Diệu còn phát hiện ra quốc tế này đẹp nhất, mê hồn nhất vẫn là vì có con người. Con người giữa tuổi trẻ và tình yêu. Nhà thơ lấy con người làm thước đo của cái đẹp. Cuộc sống trần gian đẹp nhất vào lúc xuân thì. Và con người chỉ tận thưởng được lúc đang còn trẻ. Song tuổi trẻ thì tàn phai theo thời hạn, cho nên vì thế mà ông phải sống vội vàng, gấp gáp .

Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng 50%
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân

  • Nhà thơ tận thưởng đời sống một cách gấp gáp, vồ vập bởi một phút giây qua đi vĩnh viễn không trở lại. Mất mát sẽ đến nếu ta không chớp thời cơ. Có lẽ vì thế mà Xuân Diệu không chờ mùa hạ đến mới nhớ xuân mà ôm riết mùa xuân lúc tràn trề, viên mãn nhất .
  • Ham sống, khát sống, Xuân Diệu càng bàn khoăn hơn trước cuộc sống, thời hạn. Ông đã nhận ra quy luật tuyến tính của thời hạn, chống lại quy luật tuần hoàn của những cụ rất lâu rồi. Mỗi phút giây qua đi sẽ không khi nào trở lại, tuổi trẻ cũng chỉ đến một lần. Nhà thơ mở lòng ra để yêu đời, yêu đời sống nhưng không được đời bù đắp, cho nên vì thế mà ông do dự buồn chán cho thân phận của mình. Cảnh vật vạn vật thiên nhiên giờ đây cũng mang đầy tâm trạng buồn bã, bàn khoăn, lúng túng …

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn
Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại

  • Nhận thức ra quy luật của thời hạn, khát khao sống đến mãnh liệt. Xuân Diệu đã ôm ghì lấy đời sống, tận thưởng đời sống để không phí hoài đi thời hạn, tuổi trẻ. Tình yêu đời sống lại bùng lên cuồng nhiệt quay quồng .

“ Ta muốn ôm
Cả sự sống mới mở màn mơn mởn ;
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn ,
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu ,
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng ,
Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng
Cho no nê thanh sắc của thời tươi ;
Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi ! ”

  • Lòng yêu đời tràn lên một cao trào tình cảm. Hình ảnh thơ tươi mới, đầy sức sống. Và có lẽ rằng tình yêu đời sống của nhà thơ tăng dần theo từng từ muốn, ôm đến riết là đã ghì chặt hơn. Và đã say – sự ngây ngất đến bất tỉnh nhân sự vẫn chưa thỏa lòng – còn muốn thâu nghĩa là muốn thu hết tổng thể để có sự hòa nhập làm một. Và ở đầu cuối là một tiếng kêu của sự cuồng nhiệt chưa khi nào có trong thơ .

Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi .

  • Hình ảnh, ngôn từ, nhịp điệu của đoạn thơ đã thể hiện rõ ràng lòng yêu đời cuồng nhiệt khiến nhà thơ phải quay quồng, vội vàng đến với đời sống .
  • Bài thơ là một ý niệm sống khá mới mẻ và lạ mắt và táo bạo mà trước chưa từng có. Lối sống ở đây là lối sống biết tận hưởng một cách chính đáng, biết khẩn trương sống cho ra sống. Tuy nhiên ở Vội vàng, tác giả chỉ đề cập đến sống thiên về tận hưởng, chạy theo thời hạn. Ông lôi kéo mọi người hãy biết yêu và tận thưởng những gì đời sống ban tặng, hãy tranh thủ thời hạn, tuổi trẻ sống rất đầy đủ nhất. Ông đã quên đi nghĩa vụ và trách nhiệm lôi kéo mọi người phải góp sức cho cuộc sống. Và trong cuộc sống nhà thơ, ông vội vàng góp sức chứ không phải vội vàng tận hưởng .

3.3 Kết bài

Nêu cảm nhận về tác phẩm

Học thơ Xuân Diệu, đặc biệt quan trọng là qua bài thơ Vội vàng, ta càng thêm yêu đời sống thời điểm ngày hôm nay và càng góp thêm phần làm cho đời sống đó thêm tươi đẹp, không chỉ vì đời sống ngày hôm nay đã thay đổi, đã đẹp hơn nhiều lần so với đời sống rất lâu rồi của Xuân Diệu mà đa phần là không còn những thảm kịch để thành những do dự trước cuộc sống. Bức thông điệp nhà thơ gửi đến người đọc vẫn còn nguyên giá trị, được bồi đắp thêm qua thời hạn và vĩnh cửu vĩnh cửu .
Hãy sống hết mình, góp sức tuổi trẻ cho Tổ quốc, nhân dân, đừng phí hoài thời hạn. Hãy mở rộng lòng mình để đảm nhiệm tổng thể những vang động của cuộc sống. Đó là những gì mà Xuân Diệu còn giữ lại, nhắn gửi đến với người đọc của mình bức thông điệp xuyên qua thời hạn, khoảng trống, ngự trị muôn đời trong tâm hồn con người Nước Ta .

4. Triết lý nhân sinh trong bài thơ “Vội Vàng” của Xuân Diệu

4.1 Mở bài

Giới thiệu tác giả, tác phẩm

Hoài Thanh viết “ Thơ Xuân Diệu còn là một nguồn sống dào dạt chưa từng có ở chốn nước non lặng lẽ này. Xuân Diệu say đắm tình yêu, say đắm cảnh trời, sống vội vàng, sống nóng vội, muốn tận thưởng cuộc sống ngắn ngủi của mình. Khi vui cũng như khi buồn, người đều nồng nàn tha thiết ”. Tất cả những nhận định và đánh giá ấy đều trọn vẹn ăn khớp với Vội vàng, một trong những tác phẩm hay nhất của Xuân Diệu quy trình tiến độ trước Cách mạng tháng tám. Thế nhưng có phải người thi sĩ chỉ nông cạn, ham muốn tận hưởng cho sung sướng cuộc sống đâu, mà ẩn sau những vần thơ nồng nàn tha thiết ấy là cả một mạng lưới hệ thống những triết lý nhân sinh thâm thúy về mùa xuân, về đời người, về tuổi trẻ, là đại diện thay mặt cho một hồn thơ với tam quan sâu rộng và tinh xảo. Điều ấy khiến người đọc thơ lần đầu thì bật cười vì thơ Xuân Diệu bốc đồng và hồn nhiên quá, nhưng đọc lần nữa mới vỡ lẽ ra rằng, Xuân Diệu quả thật là một hồn thơ phức tạp và phức tạp vô cùng, càng đọc thêm người ta mới lại càng thấm thía nỗi suy tư, nỗi khát khao luôn rực cháy trong lòng người .

4.2 Thân bài

  • Giáo sư Nguyễn Đăng Mạnh từng nhận xét về Vội vàng và cả tập Thơ thơ những lời rất tận tâm : “ Đây là lời nói của một tâm hồn yêu đời, yêu sống đến cuồng nhiệt. Nhưng đằng sau những tình cảm ấy, có một ý niệm nhân sinh mới chưa thấy trong thơ ca truyền thống cuội nguồn ”. Triết lý nhân sinh trong Vội vàng bắt nguồn từ bức tranh đời sống muôn màu muôn vẻ, là tổng hòa của hai yếu tố mùa xuân và tình yêu. Ông khởi đầu bức tranh ấy bằng những khao khát và mong ước có phần táo bạo, ngông cuồng, có vẻ như muốn khống chế cả vạn vật thiên nhiên trong bốn câu thơ đầu .

“ Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi ”

  • Rồi sau đó mới lại khởi đầu diễn giải cho cái mong ước khác người ấy bằng một bức tranh vạn vật thiên nhiên mùa xuân căng tràn nhựa sống, lúc này đây người ta mới vỡ lẽ ra rằng hóa ra Xuân Diệu của bốn câu thơ trên chẳng hề khó hiểu, chỉ bởi rằng mùa xuân trong đôi mắt người thi sĩ đẹp quá, khiến ông phải ích kỷ “ tắt nắng ”, “ buộc gió ” thậm chí còn muốn gói những cảm xúc tuyệt vời ấy lại rồi giữ riêng mình chiêm ngưỡng và thưởng thức cho thỏa tấm lòng khát khao .

“ Của ong bướm này đây tuần tháng mật
Này đây hoa của đồng nội xanh tươi
Này đây là của cành tơ phơ phất
Của yến anh này đây khúc tình si
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi
Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần ”

  • Bức tranh mùa xuân hiện lên trải qua cảm nhận chủ quan của người thi sĩ có rất đầy đủ hương, sắc, và thanh âm, đó là cảnh ong bướm vờn nhau “ tuần tháng mật ”, cảnh hoa thắm tươi điểm tô “ đồng nội xanh lè ”, cảnh lá, cành mơn mởn phất phơ lả lướt, quyến rũ, cùng với đó là thanh âm ngọt ngào của yến anh với “ khúc tình si ”. Và quan trọng nhất mùa xuân không hề thiếu đi ánh nắng nhàn nhạt, ấm cúng phủ lên trên tất thảy, đó là thứ ánh sáng lộng lẫy, rớt trên rèm mi của người con gái, trong trẻo và nhẹ nhàng, đó là thứ ánh sáng tiếp thêm nhiệt huyết cho tâm hồn người thi sĩ, để nhà thơ thấy càng yêu thêm mùa xuân, yêu thêm cuộc sống .
  • Đối với Xuân Diệu, mỗi một ngày là một niềm vui mới, chỉ cần được sống, được quyện mình với mùa xuân là đủ, chẳng khác nào có “ thần Vui hằng gõ cửa ” trái tim, thức tỉnh người thi sĩ mau ra tận thưởng cảnh sắc mùa xuân tuyệt đẹp. Có thế mới thấy rằng, ý niệm về cái đẹp của Xuân Diệu đến từ những thứ rất đỗi quen thuộc xung quanh mỗi tất cả chúng ta, chẳng cần phải bắt chước cổ nhân mơ ước đến chốn niết bàn cực lạc, vui vầy thú thanh tao, cao nhã, thoát khỏi chốn trần gian đày ải mới là niềm hạnh phúc. Mà so với nhà thơ niềm hạnh phúc thực sự phải tới từ chính đời sống thực tại, mà ở đó con người phải ghi nhận trân trọng, tìm kiếm và cảm nhận vẻ đẹp tiềm tàng trong mỗi một sự vật, vấn đề xung quanh tất cả chúng ta. Bởi suy cho cùng ta mơ về chốn thần tiên quyến lữ, nhưng có khi nào đạt mộng ước, cái còn lại chỉ là sự tuyệt vọng, ảo não ê chề, vậy nên niềm hạnh phúc vẫn là nên được kiến thiết xây dựng từ chính đời sống thực tại .
  • Nhưng so với Xuân Diệu mùa xuân không riêng gì đơn thuần có thế, mùa xuân mà thiếu đi chút mùi vị của tình yêu thì bức tranh đời sống trong thơ ông đã không còn đúng nghĩa. Đó chính là nét rực rỡ và cũng là triết lý nhân sinh khác của riêng Xuân Diệu, mùa xuân và tình yêu là hai khái niệm song hành. Ta nhận thấy rằng, dẫu có vẻ như như tác giả chỉ đang đơn thuần tả cảnh mùa xuân bằng một giọng thơ hào hứng, sôi sục, bằng sự tinh xảo của giác quan, nhưng ẩn sâu trong đó chính là vẻ đẹp của tình yêu. Ong bướm say đắm bên nhau, ngọt ngào như mật, tựa đôi tình lữ chìm trong khoảnh khắc tân hôn, hoa với cỏ nơi đồng nội cũng có thứ niềm hạnh phúc êm đềm, lá với cành có thứ tình yêu phong tình, lãng mạn, yến với anh nên thơ với “ khúc tình si ” ngọt ngào, niềm hạnh phúc, còn riêng người thi sĩ dành cho mình mối tương tư với người thiếu nữ dưới nắng xuân, tươi tắn, dạt dào sức sống .
  • Có thể thấy, cảnh vật mùa xuân chan chứa tình yêu và hồn người thi sĩ lại càng chẳng khi nào thiếu vắng tình yêu, ngoài cảm hứng lứa đôi thì điển hình nổi bật nhất vẫn là tình yêu với vạn vật thiên nhiên với đời sống một cách tha thiết, nồng nàn. Thậm chí có đôi phần mãnh liệt nên mới có liên tưởng mê hoặc “ Tháng Giêng ngon như một cặp môi gần ”, ngoài sự quy đổi cảm hứng từ giác quan, ta còn nhận thấy rằng Xuân Diệu đang so sánh mùa xuân với tình yêu, đang so sánh vạn vật thiên nhiên với con người, mà đúng ra đó không phải là so sánh mà là sự tích hợp, đối sánh tương quan ngặt nghèo, là ý niệm của Xuân Diệu về mùa xuân, tình yêu và đời sống .
  • Nếu mười câu thơ đầu chính là đại diện thay mặt cho vẻ bên ngoài của của một hồn thơ sôi sục, đắm say và yêu đời tha thiết, thì phần thơ tiếp theo lại chính là những gì thâm thúy nhất trong tâm hồn Xuân Diệu. Mà ở đó ta thấy được những triết lý nhân sinh, những dẫn luận đầy tinh xảo về mùa xuân, cuộc sống và quy luật của tạo hóa. Xuân Diệu chuyển từ cảm hứng bề nổi sang xúc cảm suy tư cũng tựa như một bản nhạc có khúc cao trào nhất, rồi dần chậm rãi đủ để thấm sâu vào hồn người, và trong Vội vàng cái khoảnh khắc giao thoa ấy nằm gọn ở hai câu thơ .

“ Tôi sung sướng nhưng vội vàng 50%
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân ”

  • Mạch thơ vốn đang vồn vã, yêu đời bỗng khựng lại, hoàn toàn có thể nói có vẻ như cả đoạn thơ sau là dùng để diễn giải cho một câu “ Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân ”, có gì mà nhà thơ phải vội vàng đến thế, có gì mà khiến một kẻ đang sung sướng ngất ngây phải cắt đôi cái phần sung sướng ấy để “ vội vàng 50% ” ? Đó là bởi Xuân Diệu đã ngộ ra quy luật hung tàn của tạo hóa .

“ Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua
Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già
Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất
Lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chật
Không cho dài thời trẻ của nhân gian
Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn
Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại
Còn trời đất nên chẳng còn tôi mãi
Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời ”

  • Thiên nhiên, đơn cử là mùa xuân luôn có quy luật của mình đó là quy luật của thời hạn, một năm 3 tháng mùa xuân, mỗi năm xuân đi rồi xuân đến, thế nhưng mùa xuân của con người nào có được như vậy. Y Vân viết rằng : “ Anh ơi có bao nhiêu ? 60 năm cuộc sống, 20 năm đầu, sung sướng không bao lâu, 20 năm sau, sầu vương cao vời vợi, 20 năm cuối là bao ? ”, tính ra con người đâu có được bao nhiêu mùa xuân, tổng thể thoáng qua trong chớp mắt, một kiếp người sau cuối cũng trở thành cát bụi, không tái sinh, không tuần hoàn. Đó đã là quy luật không hề đổi khác của tạo hóa, không một ai hoàn toàn có thể chống lại bước tiến hờ hững, tuyến tính của thời hạn, mặc dầu nó quá tàn ác và xót xa .
  • Thế nên với Xuân Diệu cuộc sống ngắn ngủi chưa đầy trăm năm ấy không thể nào khiến ông mãn nguyện, ông luôn có một nỗi ám ảnh thâm thúy với thời hạn và luôn luôn luyến tiếc vô cùng cái khung cảnh nhân gian, luyến tiếc cuộc sống, đặc biệt quan trọng là luyến tiếc mùa xuân theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Vậy còn nguyên do gì mà Xuân Diệu không vội vàng, không khao khát, không ích kỷ nắm giữ, tận thưởng cuộc sống khi còn hoàn toàn có thể ? Từ quy luật của thời hạn của tạo hóa Xuân Diệu đã mở ra một triết lý nhân sinh mới mẻ và lạ mắt cho riêng mình, điều ấy biểu lộ rất rõ ràng trong những câu thơ cuối .

“ Ta muốn ôm
Cả sự sống mới khởi đầu mơn mởn ;
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn ,
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu ,
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng ,
Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng
Cho no nê thanh sắc của thời tươi ;
– Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi ! ”

  • Quay lại với nhịp thơ dồn dập, vội vàng, Xuân Diệu ra sức thúc giục “ Mau đi thôi ! Mùa chưa ngả chiều hôm ”, đi để mà chiêm ngưỡng và thưởng thức hết những gì tuyệt vời của đời sống trước khi mùa xuân tàn, trước khi cuộc sống tàn. Có thể thấy rằng đến đây sau khi đã nhận thức một cách rõ ràng quy luật tạo hóa thì cái khao khát tận thưởng đời sống, tình yêu đời sống của nhà thơ lại càng trở nên mãnh liệt, say đắm và nồng nàn, thậm chí còn là hoang dại với câu kết “ Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi ”. Đó chính là xúc cảm thực của thi nhân, trước những thứ vô hình dung mà ta một lòng khát khao thì cái sự chiếm hữu lại càng tăng lên gấp bội, có lẽ rằng rằng Xuân Diệu đang muốn biểu lộ chủ quyền lãnh thổ với mùa xuân hoặc nhiều lúc ông muốn nuốt “ xuân hồng ” vào bụng để vĩnh viễn được ở bên nó, tận thưởng cho thỏa thích cũng là điều hoàn toàn có thể lý giải .
  • Tóm lại rằng, triết lý nhân sinh của Xuân Diệu chỉ nằm vỏn vẹn trong mấy chữ : Hãy tận thưởng bằng toàn bộ tâm hồn và thể xác khi còn hoàn toàn có thể !

4.3 Kết bài

Nêu cảm nhận về tác giả, tác phẩm

Xuân Diệu là một hồn thơ trẻ muôn đời, với sức phát minh sáng tạo mãnh liệt, dồi dào và bền chắc ông đã đóng cho nền văn học Nước Ta những tác phẩm có giá trị nhân văn thâm thúy. Đặc biệt trong Vội vàng người ta thấy được những triết lý nhân sinh mới lạ về cái đẹp, về thời hạn, và về cuộc sống thật đáng trân trọng, xuất phát từ một hồn thơ với tầm nhân sinh quan, giá trị quan, thế giới quan tổng lực và tinh xảo vô cùng. Phải nói rằng yêu thơ Xuân Diệu, đọc thơ Xuân Diệu ta có vẻ như thấy mình trẻ ra không biết bao nhiêu tuổi đời .
Xuân Diệu chính là một giọng thơ yêu đời. Ông đã mang sự vồ vập thấm vào từng câu từng chữ. Nhịp thơ mạnh, điệp từ tuôn trào quay quồng toàn bộ đều tạo nên một hơi thở sôi sục, mãnh liệt chưa từng có trong thơ ca .

Blog Nguyễn Tuấn Hùng

Source: https://iseo1.com
Category: Review

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *