Chọn Đàn Tranh

Gần đây, tôi học đàn Tranh .

Chữ “ Tranh ”, nhiều giả thuyết cho là “ tranh giành ”, có điển tích kể lại câu truyện một cây đàn bị giành giật đến sau cuối phải xẻ làm hai để làm hài lòng cả đôi bên, một trong hai nửa đó gọi là đàn Tranh .
Cái quá khứ tranh giành đầy đấm đá bạo lực của cây đàn không khiến nó trở nên kém mê hoặc đi. Trong suốt chiều dài lịch sử vẻ vang hơn ngàn năm phủ dày khói lửa cuộc chiến tranh giữa những nền văn hóa truyền thống lớn nhỏ thuộc liền một dải Đông Á, cây đàn tranh vẫn thuận tiện gia nhập vào nhiều miền đất khác nhau. Từ cái gốc đàn Tranh Trung Quốc ( cổ tranh hay Guzheng ), người Nhật có đàn Koto, Mông Cổ có đàn Yatga, Hàn quốc có Gayageum ( Già Da Cầm ), và đương nhiên không hề thiếu phần của cây đàn Tranh Nước Ta .
Nhập gia thì tùy tục, Tranh hoàn toàn có thể giữ lại cái tên khai sinh, hoặc không ; Tranh cũng hoàn toàn có thể giữ lại cấu trúc chung, hoặc không ; nhưng vì đã là gia nhập, nên Tranh được đổi khác ở từng vùng để hoàn toàn có thể phát ra loại âm sắc thân mật nhất với từng nền văn hóa truyền thống địa phương .

Tranh Việt Nam phát ra âm thanh thánh thót nỉ non, tuy khó có thể chơi độc tấu trọn vẹn mà thường hòa tấu chung trong một dàn nhạc cụ dân tộc, nhưng khi gảy lên một nốt dù cao chót vót cũng khiến người ta nghe thấy trong dạ xót xa muôn phần. Tiếng Tranh ấy như tiếng lòng của một dân tộc giàu lòng tương thân tương ái, đã phải chịu nhiều đau khổ trong suốt chiều dài lịch sử 4000 năm.

Bạn đang đọc: Chọn Đàn Tranh

Tranh Trung Quốc, khó mà biết được từ thuở thời xưa sẽ có âm sắc như thế nào, nhưng qua cổ khúc Cao Sơn Lưu Thủy chơi bởi Guzheng tân tiến, ta hoàn toàn có thể nghe ra quãng âm vừa trầm vừa vọng của đoạn Cao Sơn, cao và sâu như bề dày văn hóa truyền thống của quốc gia này ; lại cũng hoàn toàn có thể nghe ra những nốt cao xô đập vào nốt thấp ở đoạn Lưu Thủy, lớp lớp dạt dào không ngừng chảy như tham vọng ngàn đời không tắt của dân tộc bản địa này .

Thật khó cho tôi để mà liên tục lạm bàn về Koto hay Gayageum, vì tôi chưa hề nghe qua, chưa hề chạm vào. Nhưng tôi dám tản mạn đôi dòng ở trên về Tranh Nước Ta và Tranh Trung Quốc, là chính bới tôi là một người Nước Ta đang học chơi Tranh Trung Quốc. Đừng nên hỏi nhau những câu hóc búa như : Tại sao lại học Tranh Trung Quốc ? Câu vấn đáp hoàn toàn có thể rất bâng quơ sơ sài, hay sâu xa tận tâm, nhưng dù là gì, thì cũng sẽ đi đến cùng một nguyên do với việc tại sao người này học Piano, người kia chơi Guitar, người nọ thích đập trống. Là chính do để một người thích một loại âm sắc của một nhạc cụ nào đó, nó chung quy là do duyên số, tức là một cái gì đó rất khó lý giải nhưng lại xảy đến cực kỳ tự nhiên .
Mà bàn về âm sắc, ngay cả trong cùng một loại nhạc cụ, hàng trăm cây đàn tưởng là như nhau sẽ có âm sắc khác nhau đúng trăm loại. Sự độc lạ này càng rõ ràng trên những loại nhạc cụ cơ, trong đó có đàn Cổ Tranh – đến đây tôi sẽ dùng từ này để gọi cây đàn Trung Quốc đã được văn minh hóa từ đàn Tranh nhưng vẫn lưu giữ gốc “ Cổ ” – “ Gu ” trong tên gọi chính thức của nó .

Để chọn được một cây đàn Cổ Tranh phù hợp, người chơi vừa phải hiểu mình muốn những gì, vừa phải hiểu đàn có những gì.

Đi từ mong ước của cá thể người chọn đàn thì như bắt thăm một kiểu tính cách trong muôn vàn tính cách, rất khó để mà chớp lấy hết. Nên chăng, ta sẽ đi từ cây đàn mà ra .

Đàn Tranh có đáy đàn và mặt đàn ( diện bản ) làm bằng hai tấm gỗ, tổng chiều dài cả cây đàn hoàn toàn có thể lên đến 1 m63, bên hông phải có hộp đóng mở được để che mạng lưới hệ thống trục, bên hông trái gắn kín bằng gỗ để tạo hộp cộng hưởng. Dưới đáy đàn có mạng lưới hệ thống lỗ thoát âm, trên mặt đàn có 21 dây bắc ngang được căng làm hai phần bởi dàn ngựa đàn ( hay người Việt thường gọi một cách bay bổng hơn là con nhạn ). 21 cọng dây văn minh thời nay hoàn toàn có thể nhìn thấy là dây thép bọc nilon, một thứ vật liệu chắc như đinh ảnh hưởng tác động không nhỏ đến sự biến hóa âm sắc của cây đàn văn minh so với cây đàn cổ. Nhạn đàn hoàn toàn có thể bằng gỗ, bằng sứ, bằng xương động vật hoang dã, nhưng ngày này đa số là bằng gỗ hoặc bằng một thứ vật liệu khác nữa chỉ hoàn toàn có thể có ở thời văn minh – nhựa tổng hợp, mà khi con nhạn thành phẩm dù hạng sang hay rẻ tiền, nó thường sẽ là màu trắng .

Chất liệu dây đàn và nhạn đàn chắc như đinh ảnh hưởng tác động đến âm sắc, nhưng tính khí cái cây bị đốn để đúc đàn và kỹ thuật giải quyết và xử lý gỗ cũng sẽ ảnh hưởng tác động đến tiếng đàn. Một ví dụ nghe qua thì có vẻ nhân hóa, là nếu cây đàn được đúc từ một cái cây đã từng mọc đủ nắng đủ nước, tiếng nó sẽ khác so với cây đàn làm từ một cái cây mọc khô hạn. Một cây đàn ghép lại từ nhiều tấm gỗ, tiếng cũng sẽ khác những cây đàn hạng sang đúc ra từ một khúc gỗ lớn đồng chất. Khó hoàn toàn có thể nói trong số những cây đàn kể trên, cây nào có âm nghe hay hơn cây nào, trừ khi là ta so sánh về chất lượng vật tư kiểu tiền nào của nấy. Còn lại, đa số người ta thích tiếng của một cây đàn nào đó, vẫn lại là do duyên số mà ra .
Lúc lựa đàn, ta không hề biết được, cái cây làm thành tấm diện bản này bao nhiêu tuổi rồi, nó từng mọc ở đâu, có đủ nắng đủ nước hay không ; nhưng ta hoàn toàn có thể gảy thử, nghe thử, và tựa như người ta yêu nhau không cần nguyên do hay hiểu biết gì về gia cảnh, người ta chỉ cần nghe thấy sự đồng điệu trong tiếng lòng của nhau .
Dù biết hay không biết đàn vào lúc chọn mua cây đàn của cuộc sống mình, cũng hãy tối thiểu nghe thử hai đoạn nhạc chơi từ cây đàn ấy ( qua video quảng cáo tên thương hiệu đàn, hoặc do người tư vấn bán đàn giúp gảy thử ), một đoạn vui, một đoạn buồn. Đây là một cách khá hiệu suất cao để rà đoán sở trường thích nghi của bản thân, chính là để nghe ra loại âm thanh nào trong kiểu tâm trạng nào sẽ khiến tiếng đàn hiểu được tiếng lòng. Bởi vì, đàn sẽ có cây tiếng ấm, có cây tiếng trầm, có cây ngân như chuông, có cây ríu rít như chim hót, nhạn gỗ nghe có vẻ như cổ xưa, nhạn trắng lại vang kiểu tân tiến, trong ma trận âm sắc ấy, nếu không tự hỏi lòng mình thì biết đâu mà lần ? Người mua đàn về để chơi kiểu nhạc gì, vui hay buồn, kim hay cổ, đơn thuần hay phức tạp, thật ra rất quan trọng để xem xét đến lúc lựa đàn .
Dù biết hay không biết đàn vào lúc chọn mua đàn, nhất định còn phải trực tiếp gảy đàn nữa. Một cây đàn, suy cho cùng, vẫn nên tính là một thú chơi xa xỉ, dù là xa xỉ, nhưng không được mất đi phần thanh nhã. Một khi đã quyết định hành động mua đàn, chơi đàn, vậy còn ngại gì việc đeo móng vào cho đúng cách, và nếu hoàn toàn có thể, hỏi xin thử những loại móng vật liệu khác nhau nữa, rồi từ tốn ngồi xuống gảy thử một loạt những kỹ thuật phổ cập. Nếu chưa từng biết kỹ thuật nào vì chỉ mới nhập môn ư ? Lại càng nhất định phải gảy vài nốt để cảm nhận được độ căng của dây và nghe được âm thanh do chính mình tạo ra trên cây đàn. Điều này thật sự quan trọng, vì có những loại rung cảm chỉ phát sinh bằng va chạm trực tiếp .
À, cũng đừng quên hỏi người bán đàn một hai hợp âm cơ bản trên tay trái và cố gắng nỗ lực bốc dây bằng ngón trần của bàn tay trái, để nghe được sự độc lạ giữa có và không có đeo móng. Vì hầu hết những bản nhạc đơn thuần chơi trên cổ tranh sẽ chỉ yên cầu đeo móng 3 ngón của tay phải, còn tay trái hoàn toàn có thể bốc hợp âm bằng ngón trần hoặc đeo móng tùy ý người gảy đàn .

Ngoài ra, dù không thuộc về cây đàn, nhưng vật liệu móng cũng tác động ảnh hưởng nhiều đến tiếng đàn, cạnh bên đó còn tác động ảnh hưởng đến chính sách truyền lực từ cổ tay đến ngón tay khi đàn. Có những loại móng làm bằng cao su đặc vạn vật thiên nhiên, đàn hồi tốt và nhẹ, sẽ giảm được rất nhiều lực nơi cổ tay người gảy, nhưng bù lại âm tạo ra không dày. Với người mới mở màn, loại móng này giúp học nhanh những kỹ thuật vê dây, khiến ta hào hứng hơn với việc rèn luyện, nhưng về lâu bền hơn sẽ khiến cổ tay ta bị yếu, và âm gảy ra không đủ dày. Tuy nhiên, nếu nhu yếu chỉ dừng lại ở việc chơi nhạc phim đơn thuần, thì loại móng này thật sự rất tốt, đặc biệt quan trọng tốt hơn nữa cho những ngày vô tình tay mỏi tay đau .
Một vài loại móng cứng và dày hơn, mặt sau hoàn toàn có thể có khía, trưởng thành hơn, yên cầu cổ tay người chơi phải thật khỏe để hoàn toàn có thể tạo ra loại âm thanh dày dặn hoặc trầm ấm tùy vào lực đàn trên dây. Tuy nhiên, những móng này chỉ tương thích với người luyện nhạc khúc nâng cao, cần tăng cường trấn áp lực gảy nơi cổ tay và cần nhấn nhá cường độ trên dây đàn. Luyện đàn với loại móng này sẽ gây nhức mỏi tay trong một vài ngày đầu, nhưng đổi lại càng luyện cổ tay sẽ càng khỏe mạnh dứt khoát .
Bởi vì có câu, để đàn được càng nhẹ nhàng thanh thoát, nội lực phải càng can đảm và mạnh mẽ để tiết chế được ngón đàn .

Dù đã tản mạn khá nhiều về cách chọn đàn, sẽ là một thiếu sót lớn nếu không nhấn mạnh một xu hướng chọn đàn rất khó tránh khỏi: love at first sight.

Tranh có phần đầu đàn, đuôi đàn và hộp đàn, vốn là một mảnh đất màu mỡ để người ta khảm lên đó cơ man nào là trân châu xà cừ, ngọc ngà phỉ thúy, những bức thư pháp còn nguyên dấu ấn triện, những bức thêu nổi thủ công tỉ mỉ, những bức tranh thủy mặc, những rồng phượng chạm khắc cầu kỳ.

Nhưng mà, vẻ đẹp tỏa nắng rực rỡ của cây đàn dễ làm người ta quên đi âm thanh của nó, quên mất rằng tiếng đàn mới như tiếng lòng, phải hiểu và làm chủ được cây đàn của mình thì nó mới có giá trị. Ví như một cây đàn cũ xuất hiện đàn trầy trụa chi chít do hàng chục lần dời nhạn lên dây, nhưng càng chơi lâu chơi nhiều thì âm càng vang càng hay .
Cho nên, với Cổ Tranh mà nói, giá trị của cây đàn là nằm ở tâm của người chơi. Bao nhiêu châu ngọc tơ vàng xinh xắn khảm lên cây đàn, suy cho cùng chỉ có giá trị nếu người ta thường nhớ đến nó mà gảy lên những bản nhạc đẹp, còn bằng không thì coi như phí cây đàn đi .
Thật ra, đàn cũng như người, chọn được đàn tốt giống như có được lương duyên, nhưng luyện đàn muốn hay muốn giỏi thì phải luyện cả cái tâm cái tính nữa. Học đàn hơn một năm rưỡi, nói là học đàn nhưng thật ra học được rất nhiều thứ .
TP HCM ,
Mộc Hân tản mạn
07/04/2020

Share this:

Thích bài này:

Thích

Đang tải…

Tác giả : Mộc Hân

” Phiến đá người thợ xây vô hiệu, sẽ trở nên đá tảng góc tường. ” ” The stone that the builders rejected has become the cornerstone ” Kinh Thánh Tân Ước – The New Testament – Matthew 21, 42 Xem toàn bộ bài viết của Mộc Hân

Source: https://iseo1.com
Category: Review

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.