CÁC LOẠI NGUỒN CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY

“Nguồn của pháp luật là tất cả các căn cứ được các chủ thể có thẩm quyền sử dụng làm cơ sở để xây dựng, ban hành, giải thích pháp luật cũng như để áp dụng vào việc giải quyết các vụ việc pháp lý xảy ra trong thực tế……

NGUYỄN THỊ HỒI – Khoa Luật Hành chính – Nhà nước Đại học Luật Hà Nội

“Nguồn của pháp luật là tất cả các căn cứ được các chủ thể có thẩm quyền sử dụng làm cơ sở để xây dựng, ban hành, giải thích pháp luật cũng như để áp dụng vào việc giải quyết các vụ việc pháp lý xảy ra trong thực tế”[1].

Nguồn của pháp luật bao gồm: nguồn nội dung và nguồn hình thức; nguồn chủ yếu (nguồn cơ bản) và nguồn thứ yếu, tùy vào căn cứ phân biệt. Khi xem xét về nguồn của pháp luật Việt Nam hiện nay, cần phải quan tâm cả nguồn nội dung và nguồn hình thức của nó, trong đó, “nguồn nội dung của pháp luật là xuất xứ, là căn nguyên của pháp luật bởi vì nó được các chủ thể có thẩm quyền dựa vào đó để xây dựng, ban hành và giải thích pháp luật”[2]; “nguồn hình thức của pháp luật được hiểu là phương thức tồn tại của các quy phạm pháp luật trong thực tế hay là nơi chứa đựng, nơi có thể cung cấp các quy phạm pháp luật, tức là những căn cứ mà các chủ thể có thẩm quyền dựa vào đó để giải quyết các vụ việc pháp lý xảy ra trong thực tế”[3]. Tuy nhiên, sự phân chia này chỉ có tính chất tương đối. 

1. Một số nguồn nội dung của pháp luật Việt Nam

Đường lối, chính sách của Đảng

Đường lối, chủ trương của Đảng được coi là nguồn nội dung của pháp luật do tại chúng định ra tiềm năng, phương hướng tăng trưởng kinh tế tài chính – xã hội của quốc gia trong một tiến trình nhất định cũng như những chiêu thức, phương pháp cơ bản để thực thi những tiềm năng, phương hướng này. Và những tiềm năng, phương hướng, giải pháp và phương pháp đó sẽ được Nhà nước thể chế hoá thành pháp luật và tổ chức triển khai thực thi trong thực tiễn. Nội dung những lao lý trong những văn bản quy phạm pháp luật ( VBQPPL ), từ Hiến pháp, luật cho đến những văn bản dưới luật đều phải tương thích, không được trái với đường lối, chủ trương của Đảng. Về mặt lý luận, đường lối, chủ trương của Đảng chỉ hoàn toàn có thể là nguồn nội dung mà không hề là nguồn hình thức của pháp luật ; tuy nhiên, trong thực tiễn có lúc nó cũng được coi là nguồn hình thức của pháp luật như việc vận dụng thẳng Nghị quyết 10 và Chỉ thị 100 của Đảng về khoán sản phẩm trong nông nghiệp ở một số ít địa phương trước đây. Nói chung, việc vận dụng thẳng đường lối, chủ trương của Đảng vào những nghành nghề dịch vụ của xã hội là một hạn chế cần khắc phục, vì về mặt nguyên tắc, đường lối, chủ trương của Đảng chỉ có giá trị bắt buộc phải tôn trọng hoặc triển khai nghiêm chỉnh so với những đảng viên và những tổ chức triển khai đảng. Và đương nhiên, đường lối, chủ trương đó chỉ hoàn toàn có thể có giá trị bắt buộc phải tôn trọng và thực thi so với toàn xã hội khi nó được Nhà nước thể chế hoá thành pháp luật .

Nhu cầu quản lý kinh tế – xã hội của đất nước

Đây cũng là một trong những nguồn nội dung quan trọng của pháp luật, một trong những cơ sở để kiến thiết xây dựng, phát hành pháp luật. Để tổ chức triển khai, quản trị và quản lý nền kinh tế thị trường theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước phải phát hành những pháp luật pháp luật đơn cử nhằm mục đích thiết kế xây dựng đồng nhất những loại thị trường ( thị trường lao động, thị trường hàng hoá, thị trường bất động sản, thị trường kinh tế tài chính … ) ; cụ thể hoá những chủ trương kinh tế tài chính, thuế, tiền tệ, giá thành, góp vốn đầu tư, thu nhập … ; sắp xếp, cơ cấu tổ chức lại những ngành kinh tế tài chính, kiểm soát và điều chỉnh những quan hệ kinh tế tài chính theo khunh hướng mà Nhà nước mong ước, khunh hướng vừa thôi thúc sự tăng trưởng, vừa bảo vệ sự cân đối và không thay đổi của nền kinh tế tài chính – xã hội .

Các tư tưởng, học thuyết pháp lý

Các tư tưởng, học thuyết pháp lý cũng hoàn toàn có thể trở thành nguồn nội dung của pháp luật. Chẳng hạn, theo Điều 2 của Hiến pháp hiện hành của nước ta thì, “ Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực tối cao nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ tri thức .
Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa những cơ quan nhà nước trong việc thực thi những quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp ” .
Quy định này của Hiến pháp được kiến thiết xây dựng trên cơ sở sự thừa kế tư tưởng của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật ; tư tưởng chủ quyền lãnh thổ nhân dân ; tư tưởng nhà nước pháp quyền và tiếp đón những yếu tố hài hòa và hợp lý của học thuyết phân loại quyền lực tối cao nhà nước .

nguon2

2. Các loại nguồn hỗn hợp

Bên cạnh những nguồn nội dung kể trên, còn có những nguồn vừa là nguồn nội dung, vừa là nguồn hình thức của pháp luật. Đó là những nguồn cơ bản sau :

Các nguyên tắc chung của pháp luật

Đây là những nguyên tắc, những tư tưởng cơ bản làm cơ sở cho hàng loạt quy trình kiến thiết xây dựng và triển khai pháp luật trong thực tiễn. Có những nguyên tắc chỉ là nguồn nội dung của pháp luật. Chẳng hạn, theo Điều 8 của Bộ luật Hình sự năm 1999 thì, “ tội phạm là hành vi nguy khốn cho xã hội được pháp luật trong Bộ luật Hình sự … ”. Quy định này xuất phát từ một nguyên tắc chung của pháp luật là không ai bị coi là có tội nếu tội đó không được pháp luật trong luật hình. Hoặc lao lý của Điều 130 của Hiến pháp năm 1992 rằng, “ khi xét xử, thẩm phán và hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật ” là xuất phát từ nguyên tắc bảo vệ tính độc lập của toà án .
Song, có những nguyên tắc vừa là nguồn nội dung, vừa là nguồn hình thức của pháp luật. Ví dụ, nguyên tắc nhân đạo xã hội chủ nghĩa. Nguyên tắc này được coi là nguồn nội dung của pháp luật vì những lao lý của pháp luật trong nhiều nghành nghề dịch vụ được phát hành ra nhằm mục đích triển khai những chủ trương xã hội của Nhà nước ship hàng cho sự tăng trưởng tự do, tổng lực của mỗi cá thể, bảo vệ công minh xã hội, xoá đói, giảm nghèo … Với tư cách là nguồn hình thức của pháp luật, nguyên tắc này yên cầu khi xác lập mức bồi thường thiệt hại xảy ra trong trong thực tiễn phải tuỳ từng trường hợp đơn cử của nạn nhân và của người gây thiệt hại, có trường hợp chỉ nhu yếu bồi thường những thiệt hại trực tiếp ; tuy nhiên, có trường hợp lại phải nhu yếu bồi thường cả những thiệt hại trực tiếp lẫn những thiệt hại gián tiếp .

Văn bản quy phạm pháp luật

Đây là loại nguồn hình thức hầu hết, cơ bản và quan trọng nhất của pháp luật, bởi lẽ, những cơ quan nhà nước ở Nước Ta khi xử lý những vấn đề pháp lý trong thực tiễn thuộc thẩm quyền của mình đều hầu hết dựa vào những VBQPPL. VBQPPL là văn bản do những cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hành theo thủ tục, trình tự luật định, trong đó có quy tắc xử sự chung được Nhà nước bảo vệ thực thi, nhằm mục đích kiểm soát và điều chỉnh những quan hệ xã hội theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa .
VBQPPL ở nước ta gồm có nhiều loại với giá trị pháp lý cao, thấp khác nhau. Đứng đầu thang bậc giá trị pháp lý trong mạng lưới hệ thống VBQPPL là Hiến pháp, luật đạo gốc, luật cơ bản của Nhà nước. Tiếp đó là những luật đạo và những nghị quyết của Quốc hội ; pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, …
VBQPPL được hình thành do tác dụng của hoạt động giải trí kiến thiết xây dựng pháp luật, biểu lộ trí tuệ của tập thể nên tính khoa học tương đối cao. Các pháp luật của nó được trình diễn thành văn nên thường rõ ràng, đơn cử, bảo vệ hoàn toàn có thể được hiểu và được triển khai thống nhất ở khoanh vùng phạm vi rộng ; nhờ vậy, nó tạo điều kiện kèm theo thuận tiện cho việc phân phối những nhu yếu cơ bản của nguyên tắc pháp chế. Hơn nữa, VBQPPL cũng hoàn toàn có thể cung ứng được kịp thời những yêu của đời sống nên nó được coi là loại nguồn hình thức cơ bản, hầu hết và quan trọng nhất của pháp luật nước ta lúc bấy giờ. Tuy nhiên, VBQPPL không phải là loại nguồn hình thức duy nhất của pháp luật bởi VBQPPL vẫn có những điểm hạn chế nhất định cần được khắc phục như : những lao lý của nó thường mang tính khái quát cao nên nhiều khi không dự kiến được hết những trường hợp, điều kiện kèm theo, thực trạng hoàn toàn có thể xảy ra trong đời sống để kiểm soát và điều chỉnh, cho nên vì thế hoàn toàn có thể dẫn đến thực trạng thiếu pháp luật hoặc tạo ra những lỗ hổng, khoảng trống trong pháp luật. VBQPPL có tính không thay đổi tương đối cao nên nhiều khi kém linh động hơn những nguồn khác. Quy trình thiết kế xây dựng và phát hành VBQPPL cũng lâu dài hơn và tốn kém hơn 1 số ít nguồn khác .
VBQPPL không chỉ là nguồn hình thức mà còn hoàn toàn có thể là nguồn nội dung của pháp luật, bởi, nếu xét về nội dung thì những lao lý trong những văn bản có giá trị pháp lý cao hơn lại hoàn toàn có thể trở thành nguồn nội dung cho những văn bản có giá trị pháp lý thấp hơn. Chẳng hạn, những pháp luật của Hiến pháp là nguồn nội dung của tổng thể những VBQPPL khác vì những pháp luật trong những văn bản ấy được kiến thiết xây dựng, phát hành dựa trên cơ sở những pháp luật của Hiến pháp, trong nhiều trường hợp là sự cụ thể hoá, chi tiết hoá nhằm mục đích triển khai Hiến pháp trong trong thực tiễn … Hoặc một luật đạo nào đó hoàn toàn có thể trở thành nguồn nội dung cho những nghị định hướng dẫn thi hành nó .

Các điều ước quốc tế

“ Theo cách tiếp cận của Công ước Viên 1969 về Luật Điều ước quốc tế ký kết giữa những vương quốc và những pháp luật của luật quốc tế hiện hành thì điều ước quốc tế được xác lập là thoả thuận quốc tế được ký kết bằng văn bản giữa những vương quốc và những chủ thể luật quốc tế và được luật quốc tế kiểm soát và điều chỉnh, không phụ thuộc vào vào việc thoả thuận đó được ghi nhận trong một văn kiện duy nhất hay hai hoặc nhiều văn kiện có quan hệ với nhau, cũng như không phụ thuộc vào vào tên gọi đơn cử của những văn kiện đó ” [ 4 ]. Nói chung, những điều ước quốc tế do Nước Ta ký kết, phê chuẩn hoặc gia nhập trong thực tiễn vừa là nguồn nội dung, vừa là nguồn hình thức của pháp luật nước ta. Nó là nguồn nội dung trong trường hợp những lao lý của nó được chuyển hóa thành những lao lý trong những VBQPPL. Ví dụ, việc tất cả chúng ta gia nhập Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ ( CEDAW ) đã dẫn đến việc phát hành Luật Bình đẳng giới trong đó có nhiều nội dung là sự cụ thể hóa những lao lý của Công ước này. Nhiều pháp luật của những điều ước quốc tế khác đã được chuyển hóa thành những lao lý trong những luật đạo của Nước Ta, nhất là khi tất cả chúng ta đã gia nhập WTO .
Điều ước quốc tế trở thành nguồn hình thức của pháp luật trong trường hợp nó được vận dụng trực tiếp hàng loạt hoặc một phần vào việc xử lý những vấn đề xảy ra trong thực tiễn. Việc vận dụng này đã được thừa nhận trong Luật Ký kết, gia nhập và thực thi điều ước quốc tế năm 2005 của nước ta .
Nói chung, trong nghành luật quốc tế thì điều ước quốc tế là nguồn cơ bản, đa phần và quan trọng nhất. Còn so với pháp luật vương quốc, vai trò của điều ước quốc tế ngày càng quan trọng và có vị thế ngày càng cao hơn, nhất là trong xu thế toàn thế giới hóa lúc bấy giờ. Điều đó được bộc lộ rõ trong những lao lý được nêu trong nhiều VBQPPL hiện hành của nước ta là : “ Trong trường hợp điều ước quốc tế mà CHXHCN Nước Ta ký kết hoặc gia nhập có pháp luật khác với lao lý của văn bản này thì tuân theo những pháp luật của điều ước quốc tế đó ” .

Phong tục tập quán

Có nhiều quan niệm khác nhau về phong tục tập quán, song dưới góc độ coi nó là một dạng quy phạm xã hội thì có thể hiểu phong tục tập quán là những cách ứng xử hay những thói quen ứng xử hoặc những quy tắc xử sự chung được hình thành một cách tự phát trong một cộng đồng dân cư nhất định, được bảo đảm thực hiện bằng thói quen, bằng sức thuyết phục của chúng, bằng dư luận xã hội và có thể bằng cả một số biện pháp cưỡng chế phi nhà nước.

Theo Từ điển Black’s Law thì tập quán ( custom ) là “ thực tiễn mà bằng sự thừa nhận chung và lâu bền hơn so với nó, thói quen không biến hóa đã trở thành có hiệu lực thực thi hiện hành như pháp luật ” [ 5 ]. Sau đó, Từ điển này đề cập đến 1 số ít loại tập quán như : tập quán thường thì là một tập quán chỉ được thực thi trực tiếp trải qua sự môi giới của những sự thoả thuận để nó được gật đầu và được làm theo trong trường hợp riêng biệt của cá thể như thể pháp luật thường thì giữa những bên trong những thoả thuận này – cũng còn được gọi là phong tục ; tập quán chung có hai nghĩa, một là một tập quán phổ cập khắp quốc gia và tạo nên một trong những nguồn của pháp luật của quốc gia, hai là một tập quán mà được công nhận và tuân theo trong thương mại ; tập quán pháp luật là tập quán được thực thi như thể một pháp luật bắt buộc của pháp luật, không nhờ vào vào một thoả thuận nào của những chủ thể tương quan đến nó – thường là sự thu hẹp của tập quán ; tập quán địa phương là tập quán chỉ thông dụng ở một số ít địa phương nhất định như thể một thành phố hoặc một tỉnh và tạo thành nguồn của pháp luật chỉ trong địa phương đó – cũng còn được gọi là tập quán đặc biệt quan trọng, tập quán riêng không liên quan gì đến nhau. Từ điển này còn đề cập đến cụm từ tập quán và phong tục ( custom and usage ) và lý giải đó là những pháp luật, những thực tiễn chung đã được công chúng công nhận trải qua thói quen không đổi khác và thói quen chung .
Theo ý niệm trên thì tổng thể những loại tập quán như tập quán thường thì, tập quán chung, tập quán pháp luật và tập quán địa phương đều hoàn toàn có thể trở thành nguồn của pháp luật .
Phong tục tập quán vừa hoàn toàn có thể là nguồn nội dung, vừa hoàn toàn có thể là nguồn hình thức của pháp luật. Những phong tục tập quán văn minh, tốt đẹp, tương thích với ý chí của Nhà nước, được Nhà nước thừa nhận sẽ trở thành nguồn nội dung của pháp luật. Ví dụ, việc Nhà nước thừa nhận phong tục ăn Tết Nguyên đán, phong tục Giỗ tổ Hùng Vương ngày 10 tháng 3 âm lịch đã dẫn đến pháp luật được cho phép người lao động, cán bộ, công chức, học viên, sinh viên … được nghỉ thao tác, học tập trong những ngày này .
Ngoài ra, trong 1 số ít nghành, những quy tắc và ý niệm đạo đức chính thống, những truyền thống cuội nguồn tốt đẹp của dân tộc bản địa cũng hoàn toàn có thể trở thành nguồn nội dung của pháp luật. Các lao lý về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cha mẹ và con cháu, của ông bà và những cháu, của vợ và chồng, của những thành viên khác trong mái ấm gia đình với nhau trong pháp luật hôn nhân gia đình và mái ấm gia đình là sự thể chế hóa những ý niệm đạo đức truyền thống lịch sử, là sự thừa nhận những quy tắc đạo đức phổ cập trong xã hội ; …
trái lại, có những phong tục tập quán cổ hủ, lỗi thời, phản tiến bộ khiến Nhà nước phát hành VBQPPL nhằm mục đích xóa bỏ, loại trừ dần chúng khỏi đời sống xã hội. Ví dụ, sự sống sót của phong tục đốt pháo gây tiêu tốn lãng phí tài lộc, tai nạn thương tâm thương tâm dẫn đến việc Nhà nước phát hành pháp luật cấm sản xuất và đốt pháo để loại trừ phong tục này .
Phong tục tập quán là nguồn hình thức của pháp luật trong những trường hợp nó được vận dụng vào việc xử lý những vấn đề xảy ra trong thực tiễn. Việc thừa nhận phong tục tập quán là nguồn hình thức của pháp luật đã được biểu lộ đơn cử trong 1 số ít luật đạo của nước ta. Ví dụ, Điều 3 Bộ luật Dân sự năm 2005 lao lý : “ Trong trường hợp pháp luật không pháp luật và những bên không có thoả thuận thì hoàn toàn có thể vận dụng tập quán ; … Tập quán … không được trái với những nguyên tắc lao lý trong Bộ luật này ” ; hoặc theo Điều 6 Luật Hôn nhân và mái ấm gia đình năm 2000 thì, “ trong quan hệ hôn nhân gia đình và mái ấm gia đình, những phong tục, tập quán biểu lộ truyền thống của mỗi dân tộc bản địa mà không trái với những nguyên tắc lao lý tại Luật này thì được tôn trọng và phát huy ” .
Trong loại nguồn này còn gồm có cả những tập quán quốc tế đã được thừa nhận và vận dụng tại Nước Ta như những tập quán thương mại quốc tế .
Nói chung, phong tục tập quán chỉ được coi là nguồn thứ yếu của pháp luật Nước Ta bởi những pháp luật của nó hầu hết sống sót dưới dạng bất thành văn nên thường chỉ được hiểu một cách ước lệ, thiếu rõ ràng, đơn cử, khó bảo vệ cho việc hiểu và vận dụng thống nhất trong khoanh vùng phạm vi rộng. Song, ưu điểm của phong tục tập quán là hình thành từ thực tiễn đời sống, từ những thói quen ứng xử hàng ngày nên rất thân thiện với nhân dân và thường được nhân dân tự giác triển khai. Vì vậy, phong tục tập quán hoàn toàn có thể góp thêm phần bổ trợ cho chỗ thiếu của pháp luật, khắc phục những lỗ hổng của pháp luật nên cần được liên tục sử dụng cùng với những VBQPPL. Điều thiết yếu lúc bấy giờ là phải có hình thức xác lập đơn cử những tập quán được Nhà nước thừa nhận để bảo vệ cho việc vận dụng pháp luật được thống nhất và bảo vệ công minh xã hội .
Trên đây là những loại nguồn đã được chính thức thừa nhận trong pháp luật và trong thực tiễn ở nước ta. Ngoài ra, Nghị quyết số 48 – NQ / TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về kế hoạch thiết kế xây dựng và hoàn thành xong mạng lưới hệ thống pháp luật Nước Ta đến năm 2010, khuynh hướng đến năm 2020 còn nêu “ điều tra và nghiên cứu về năng lực khai thác, sử dụng án lệ, … và quy tắc của những hiệp hội nghề nghiệp, góp thêm phần bổ trợ và hoàn thành xong pháp luật ”. Theo ý thức của Nghị quyết này, thì trong tương lai, pháp luật Nước Ta hoàn toàn có thể có thêm hai nguồn sau :

Án lệ hay các quyết định, bản án của tòa án

Theo Từ điển Black’s Law thì, án lệ ( precedent ) có hai nghĩa :
“ Một là sự làm luật bởi toà án trong việc nhận thức và vận dụng những lao lý mới trong khi thi hành công lý. Hai là một vấn đề đã được quyết định hành động mà phân phối cơ sở để quyết định hành động cho những vấn đề sau tương quan đến những sự kiện hoặc yếu tố tương tự như .
Trong pháp luật, án lệ là một vấn đề đã được xét xử hoặc quyết định hành động của toà án được xem như sự cung ứng pháp luật hoặc quyền lực tối cao cho quyết định hành động của một vụ việc giống hoặc tương tự như xảy ra về sau, hoặc cho một yếu tố tựa như của pháp luật, hoặc khi nếu những sự kiện là khác nhau thì nguyên tắc chi phối vấn đề tiên phong hoàn toàn có thể vận dụng được cho những sự kiện khác nhau chút ít .
Một án lệ là một quyết định hành động của toà án tiềm ẩn trong nó một nguyên tắc. Nguyên lý cơ bản giống như mẫu mà phần có địa thế căn cứ đích xác của nó thường được gọi là nguyên tắc pháp lý cho một phán quyết trong một trường hợp đơn cử. Một quyết định hành động đơn cử là bắt buộc so với những bên, nhưng nó là bản tóm tắt của nguyên tắc pháp lý cho một phán quyết trong một trường hợp đơn cử mà chỉ có nó có hiệu lực hiện hành pháp luật .
Cũng hoàn toàn có thể nói một cách khái quát là, một vụ việc trở thành án lệ vì lao lý chung như vậy là thiết yếu so với quyết định hành động trong thực tiễn hoàn toàn có thể được đưa ra là sự biến dạng trong những trường hợp phụ .
Thường cũng hoàn toàn có thể đồng ý, tôn trọng một án lệ không phải bởi nó bao quát một logic không thay đổi mà bởi từ những phần của nó hoàn toàn có thể phát sinh ra ý tưởng về mẫu mới của quyết định hành động ” [ 6 ] .
Từ điển này còn lý giải : án lệ bắt buộc là án lệ mà toà án bắt buộc phải tuân theo, ví dụ, toà án cấp thấp hơn bị số lượng giới hạn bởi một cách vận dụng của một toà án cấp cao hơn trong một vụ xét xử tựa như. Án lệ để lý giải là án lệ chỉ hoàn toàn có thể được vận dụng cho một pháp luật pháp luật hiện đã có rồi. Án lệ gốc là án lệ tạo ra và vận dụng một lao lý mới của pháp luật. Án lệ có sức thuyết phục là một án lệ mà toà án hoàn toàn có thể hoặc là tuân theo hoặc là khước từ, nhưng lao lý của nó phải được tôn trọng và xem xét cẩn trọng .
Từ ý niệm trên, hoàn toàn có thể hiểu án lệ là quyết định hành động hoặc lập luận, nguyên tắc hoặc sự lý giải pháp luật do toà án đưa ra khi xử lý một vấn đề đơn cử được nhà nước thừa nhận làm mẫu hoặc làm cơ sở để toà án dựa vào đó đưa ra quyết định hành động hoặc lập luận để xử lý vấn đề khác xảy ra về sau có nội dung hoặc diễn biến tựa như. Án lệ được coi là nguồn của pháp luật cũng gồm có nhiều loại như : án lệ bắt buộc, án lệ để lý giải, án lệ gốc .
Án lệ là loại nguồn rất quan trọng của pháp luật ở những nước thuộc mạng lưới hệ thống thông luật. Nó có 1 số ít ưu điểm sau : đề cập đến những vấn đề đã xảy ra trong thực tiễn mà không phải là những giả thuyết có tính lý luận về những trường hợp hoàn toàn có thể xảy ra trong tương lai, vì thế, nó thường đa dạng và phong phú và phong phú hơn pháp luật thành văn ; góp thêm phần bổ trợ cho những thiếu sót, những lỗ hổng của pháp luật thành văn và khắc phục được thực trạng thiếu pháp luật ; tạo điều kiện kèm theo cho việc vận dụng pháp luật được thuận tiện, thuân lợi hơn. Tuy nhiên, ở Nước Ta lúc bấy giờ, án lệ vẫn chưa được thừa nhận một cách chính thức ; tuy nhiên, nếu theo ý thức của Nghị quyết số 48 thì trong tương lai gần, án lệ hoàn toàn có thể được coi là một trong những nguồn hình thức của pháp luật nước ta. Vấn đề cần phải nghiên cứu và điều tra ở nước ta lúc bấy giờ là những bản án loại nào và của toà nào hoàn toàn có thể trở thành án lệ ? Chủ thể, nguyên tắc, trình tự, thủ tục thừa nhận nó ra làm sao ? Nếu một bản án được thừa nhận là án lệ thì phần nào trong bản án sẽ bị bắt buộc phải tuân theo hoặc phải tôn trọng ? Đây là những câu hỏi mà những nhà chuyên môn, những nhà hoạt động giải trí thực tiễn phải vấn đáp. Theo chúng tôi, đó nên là những bản án của Toà án nhân dân tối cao .

Quy tắc của các hiệp hội nghề nghiệp

Loại nguồn dự kiến này mới chỉ được đề cập đến trong Nghị quyết số 48 nói trên mà có vẻ như chưa có tiền lệ ở Nước Ta và cũng chưa được thừa nhận chính thức về mặt Nhà nước. Chỉ mới có lao lý của những tổ chức triển khai chính trị – xã hội là đã được thừa nhận một cách gián tiếp trong một số ít văn bản. Ví dụ, Pháp lệnh Cán bộ, công chức năm 1998 ( được sửa đổi, bổ trợ năm 2003 ) đã thừa nhận một cách gián tiếp rằng lao lý của những tổ chức triển khai chính trị – xã hội cũng hoàn toàn có thể được thừa nhận là một trong những nguồn hình thức của pháp luật trải qua việc thừa nhận những người do bầu cử để đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kỳ trong những tổ chức triển khai chính trị, tổ chức triển khai chính trị – xã hội, Bí thư, Phó bí thư Đảng uỷ, người đứng đầu tổ chức triển khai chính trị – xã hội cấp xã … cũng là cán bộ, công chức. Theo đó, những cán bộ, công chức thuộc loại này nếu vi phạm kỷ luật của những tổ chức triển khai đó thì khi giải quyết và xử lý họ, lao lý của những tổ chức triển khai đó cũng sẽ được viện dẫn và vận dụng .
Đối với những quy tắc của những hiệp hội nghề nghiệp thì yếu tố cần làm sáng tỏ cả về mặt lý luận và thực tiễn là quy tắc của những hiệp hội nghề nghiệp nào hoàn toàn có thể được thừa nhận là một trong những loại nguồn của pháp luật ? Đó là những quy tắc kiểm soát và điều chỉnh những quan hệ xã hội nào, về những yếu tố gì ? Nói chung, đây là yếu tố khá mới mẻ và lạ mắt, cần phải được xem xét cẩn trọng trước khi quyết định hành động thừa nhận nó là một trong những loại nguồn của pháp luật nước ta .

Chú thích:

[ 1 ], 2,3 TS. Nguyễn Thị Hồi, Về khái niệm nguồn của pháp luật, Tạp chí Luật học, số 2/2008, tr. 29, 30 .
[ 4 ] Xem : Giáo trình Luật quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, TP.HN, 2004, tr. 26 .

[5] Black/s Law Dictionary. Seventh Edition. Bryan A, Garner. Editor in Chief. ST. Paul, Minn., 1999, tr. 390.

[ 6 ] Black / s Law Dictionary. Seventh Edition. Bryan A, Garner. Editor in Chief. ST. PAUL, MINN., 1999, tr. 1195 .

SOURCE: TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU LẬP PHÁP SỐ 12 (128) THÁNG 8/2008

Nguồn : https://thongtinphapluatdansu.edu.vn/2008/09/09/1635/

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.